1. Andrzej nie spodziewał się, że frank zniszczy mu plany emerytalne
Pan Andrzej Wiśniewski (imię zmienione) miał 48 lat, kiedy w 2008 roku zaciągnął kredyt hipoteczny w PKO BP — denominowany do franka szwajcarskiego. Kwota: 280 000 zł, przeznaczona na dom jednorodzinny na obrzeżach Białegostoku, w dzielnicy Dojlidy. Doradca bankowy zapewniał, że frank to „najstabilniejsza waluta świata".
Pan Andrzej pracował jako inżynier budownictwa w firmie projektowej. Zarabiał dobrze, raty spłacał terminowo. Do początku 2025 roku wpłacił bankowi łącznie 387 000 zł — ponad 100 000 zł więcej niż kwota kredytu. A bank twierdził, że do spłaty pozostaje jeszcze 142 000 zł.
Kiedy syn Pana Andrzeja — student prawa na Uniwersytecie w Białymstoku — dowiedział się o teorii dwóch kondykcji na zajęciach z prawa cywilnego, namówił ojca na konsultację prawną.
Teoria dwóch kondykcji — co to jest?
Teoria dwóch kondykcji (T2K) zakłada, że po unieważnieniu umowy kredytowej każda strona ma osobne roszczenie o zwrot tego, co świadczyła. Kredytobiorca żąda zwrotu wszystkich wpłaconych rat, a bank — zwrotu wypłaconego kapitału. To dwa niezależne roszczenia, które nie kompensują się automatycznie. Potwierdzone uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 25/22.
2. Sąd I instancji — teoria salda i utracone 124 000 zł
Pozew złożyliśmy do Sądu Okręgowego w Białymstoku, I Wydział Cywilny, w maju 2025 roku. Żądanie: unieważnienie umowy kredytu denominowanego PKO BP i zwrot 387 000 zł wpłaconych bankowi.
Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyroku z października 2025 roku uznał umowę za nieważną. Jednak przy rozliczeniu zastosował teorię salda: potrącił wypłacony kapitał (280 000 zł) od wpłaconych rat (387 000 zł) i zasądził jedynie 107 000 zł.
Teoria salda — dlaczego jest niekorzystna?
Przy teorii salda sąd automatycznie kompensuje świadczenia obu stron. Kredytobiorca dostaje tylko różnicę. Traci prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie od pełnej kwoty — a te odsetki przy wieloletnich sprawach frankowych sięgają setek tysięcy złotych.
Przy teorii salda Pan Andrzej straciłby 124 000 zł odsetek ustawowych za opóźnienie od pełnej kwoty 387 000 zł. Zamiast 231 000 zł dostałby tylko 107 000 zł.
3. Apelacja — uchwała SN III CZP 25/22 i wyrok TSUE C-902/24
Złożyliśmy apelację do Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, I Wydział Cywilny. Główny zarzut: naruszenie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.
Powołaliśmy się na:
- Uchwałę SN z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 — potwierdzającą teorię dwóch kondykcji
- Uchwałę SN III CZP 25/22 — precyzującą niezależność roszczeń banku i kredytobiorcy
- Wyrok TSUE C-902/24 — wzmacniający ochronę konsumenta
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego — pełna wygrana
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z lutego 2026 roku:
- Potwierdził nieważność umowy kredytu denominowanego PKO BP z 2008 roku
- Zastosował teorię dwóch kondykcji zgodnie z uchwałą SN III CZP 6/21
- Zasądził od PKO BP zwrot 387 000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
- Wskazał, że roszczenie banku o zwrot kapitału jest odrębne i nie podlega automatycznej kompensacji
Wynik: 231 000 zł odzyskane dzięki teorii dwóch kondykcji
Po złożeniu przez PKO BP oświadczenia o potrąceniu (280 000 zł kapitału), Pan Andrzej netto odzyskał 231 000 zł — w tym 107 000 zł nadpłaty i 124 000 zł odsetek. Przy teorii salda dostałby jedynie 107 000 zł.
5. Teoria salda vs teoria dwóch kondykcji — porównanie
„Syn namówił mnie na sprawę. Nie wierzyłem, że można wygrać z PKO BP. A tu proszę — 231 tysięcy złotych. Syn ma rację, że poszedł na prawo." — Pan Andrzej
Kluczowe wnioski z tej sprawy
- Teoria dwóch kondykcji to standard orzeczniczy — Sąd Apelacyjny w Białymstoku jednoznacznie odrzucił teorię salda.
- Odsetki ustawowe za opóźnienie to kluczowa różnica — 124 000 zł, które Pan Andrzej straciłby przy teorii salda.
- PKO BP przegrywa sprawy frankowe — uchwała SN III CZP 25/22 nie pozostawia wątpliwości co do sposobu rozliczenia.
- Nigdy nie jest za późno — Pan Andrzej złożył pozew po 17 latach spłacania kredytu i odzyskał ponad 200 000 zł.
Masz kredyt frankowy? Sprawdź, ile możesz odzyskać
Teoria dwóch kondykcji może oznaczać setki tysięcy złotych więcej niż teoria salda. Bezpłatna wstępna analiza. Biuro w Białymstoku: ul. Pułaskiego 33.
+48 573 580 873Czytaj również
Niniejszy case study ma charakter informacyjny i został zanonimizowany. Imiona i szczegółowe kwoty zostały zmienione w celu ochrony prywatności klienta. Opisane postępowanie opiera się na przepisach Kodeksu cywilnego (art. 405–410) oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE dotyczącym rozliczenia nieważnych umów kredytów frankowych. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z radcą prawnym.