1. Sytuacja klienta — automatyka przemysłowa w Katowicach
Klient — pan B., właściciel firmy automatyki przemysłowej w Katowicach (28 zatrudnionych, projektowanie i wdrażanie systemów sterowania dla zakładów produkcyjnych w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym, działalność od 2010 roku) — zgłosił się do naszej kancelarii w marcu 2026 roku. Firma obsługuje hutnictwo, motoryzację i petrochemię.
Pogorszenie zaczęło się w 2023 roku. Dwa duże zlecenia w sektorze hutniczym (łącznie 4,2 mln zł) zostały wstrzymane po decyzji o redukcji produkcji u klientów. Pan B. miał już zaangażowane środki na zakup komponentów (1,1 mln zł). Zaciągnął kredyt obrotowy i pożyczki od dwóch wspólników w innych firmach. W 2024 roku, kiedy płynność spadła krytycznie, przeniósł kilka maszyn produkcyjnych do firmy córki jako „rozliczenie wzajemnych pożyczek". Ta decyzja miała kosztować go 200 tys. zł później.
W 2025 roku łączny dług sięgnął 550 tys. zł. Pan B. wybrał doradcę i rozpoczął restrukturyzację — ale wybrał źle.
2. Pierwsza próba — adwokat bez licencji doradcy restrukturyzacyjnego
Pan B. zwrócił się do adwokata, którego znał z innych spraw (w przeszłości adwokat reprezentował go w sporze gospodarczym i wygrał). Adwokat miał uprawnienia adwokata i kilkudziesięcioletnią praktykę procesową — ale nie posiadał licencji doradcy restrukturyzacyjnego (wydawanej przez Ministra Sprawiedliwości). Zaproponował pełnienie funkcji „pełnomocnika dłużnika" w restrukturyzacji.
Pierwszy błąd: w polskim systemie prawnym postępowanie restrukturyzacyjne wymaga udziału licencjonowanego doradcy restrukturyzacyjnego jako nadzorcy układu (art. 35, art. 226a Prawa restrukturyzacyjnego). Adwokat bez tej licencji może być pełnomocnikiem dłużnika, ale nie może pełnić funkcji nadzorcy. Adwokat zaangażował zewnętrznego licencjonowanego doradcę restrukturyzacyjnego, ale w roli „technicznej" — to on (adwokat) prowadził strategię.
Krytyczny moment: skarga pauliańska wierzyciela
Dwa miesiące po obwieszczeniu w Krajowym Rejestrze Zadłużonych jeden z wierzycieli (dostawca komponentów elektronicznych z należnością 180 tys. zł) wniósł skargę pauliańską z art. 527 KC przeciwko panu B. i firmie córce — żądając uznania za bezskuteczne czynności przeniesienia maszyn na firmę córkę z 2024 roku.
Ta skarga była przewidywalna. Każdy doradca restrukturyzacyjny z doświadczeniem rozumie, że czynności pomiędzy dłużnikiem a podmiotami powiązanymi w okresie dwuletnim przed otwarciem postępowania są szczególnie narażone na zaskarżenie (zarówno z art. 527 KC, jak i specjalnych przepisów restrukturyzacyjnych). Profesjonalny doradca przed wejściem w postępowanie:
- Zidentyfikowałby wszystkie czynności dwuletnie z podmiotami powiązanymi.
- Ocenił ryzyko zaskarżenia każdej z nich.
- Zaproponowałby strategię obrony lub naprawy (np. zwrot maszyn do dłużnika przed otwarciem postępowania, co eliminuje podstawę skargi).
Adwokat tego nie zrobił. Co więcej — w toku procesu o skargę pauliańską przyjął obronę opartą na argumencie braku świadomości pokrzywdzenia wierzycieli, co przy transferze wewnątrzkapitałowym jest praktycznie nie do obronienia. Sąd uznał czynność za bezskuteczną. Wartość maszyn (200 tys. zł) została wciągnięta do masy układowej jako dług firmy.
Czego adwokat nie wiedział
Skarga pauliańska to standardowe ryzyko każdej restrukturyzacji firmy z grupą kapitałową. Adwokat z doświadczeniem procesowym, ale bez doświadczenia restrukturyzacyjnego, nie miał odruchu sprawdzenia czynności dwuletnich z podmiotami powiązanymi. Doradca restrukturyzacyjny zaczyna każde postępowanie od takiej analizy.
3. Konsekwencje — dodatkowe 200 tys. zł długu i pogorszona pozycja
Po przegranej skardze pauliańskiej:
- Dług firmy w postępowaniu układowym wzrósł z 550 do 750 tys. zł (dodatkowe 200 tys. zł — wartość maszyn z firmy córki).
- Wierzyciel, który wygrał skargę, stał się jednym z głośnych krytyków pana B. na zgromadzeniach — co utrudniało budowanie większości za układem.
- Adwokat nie umiał poprowadzić rozmów z bankiem na temat wyodrębnienia grupy układowej — bank nie chciał przystąpić do układu w pierwszej propozycji.
- Po 8 miesiącach postępowania pan B. zrozumiał, że adwokat nie poradzi sobie z tą sprawą i zwrócił się do nas.
4. Druga próba — co zrobiliśmy inaczej
Pan B. zgłosił się do nas w marcu 2026 roku. Po analizie zaproponowaliśmy przekształcenie postępowania w postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) z nową propozycją układową, którą wynegocjujemy z wierzycielami od początku.
- Pełna analiza ryzyka czynności dwuletnich. Sprawdziliśmy wszystkie transakcje z podmiotami powiązanymi za okres 2 lat. Zidentyfikowaliśmy 4 dodatkowe czynności narażone na zaskarżenie — i przed nową propozycją układową doprowadziliśmy do ich „naprawy" (zwrot środków, odbicie wzajemnych rozliczeń, formalizacja umów pożyczek).
- Negocjacje z bankiem. Trzy spotkania z bankiem w Warszawie z udziałem dyrektora ds. restrukturyzacji portfela. Bank zaakceptował 40% redukcji w zamian za poręczenie wspólnika i ustanowienie hipoteki kaucyjnej na lokalu produkcyjnym.
- Spotkania ze wszystkimi wierzycielami. Pojechaliśmy z panem B. na 11 spotkań bezpośrednich. To była mozolna praca, ale wierzyciele zobaczyli, że tym razem strategia jest kompetentna.
- Realistyczna prognoza cash flow. Branża automatyki przemysłowej ma zlecenia o wartości 50-500 tys. zł i cykl realizacji 3-9 m-cy — zbudowaliśmy kasowy plan z buforem 20% i scenariuszami wrażliwości.
5. Skąd dług 750 000 zł — rozbicie na trzy grupy wierzycieli
Po pełnej analizie dokumentów zidentyfikowaliśmy strukturę zobowiązań. To kluczowy krok, ponieważ nie wszystkie długi można w restrukturyzacji zredukować — wierzytelności publicznoprawne (ZUS, Urząd Skarbowy) są spłacane w 100%, a redukcja możliwa jest wyłącznie dla zobowiązań prywatnych.
| Wierzyciel | Kwota | Status w układzie |
|---|---|---|
| Bank krajowy (kredyt obrotowy) | 220 000 zł | PRYWATNY — możliwa redukcja |
| Dług ze skargi pauliańskiej (maszyny przeniesione na firmę córkę — uznane za bezskuteczne) | 200 000 zł | PRYWATNY — możliwa redukcja |
| Dostawcy komponentów elektronicznych i mechanicznych (6 firm) | 130 000 zł | PRYWATNI — możliwa redukcja |
| Pożyczki od wspólników w firmach powiązanych (po formalizacji) | 40 000 zł | PRYWATNI — możliwa redukcja |
| Suma wierzytelności prywatnych | 450 000 zł | — |
| ZUS (5 m-cy zaległych za 28 zatrudnionych) | 180 000 zł | 0% redukcji — 100% spłaty w ratach układowych |
| Suma ZUS | 180 000 zł | — |
| Urząd Skarbowy — VAT i CIT (zaległości 2024-2025) | 100 000 zł | 100% spłaty w ratach układowych |
| Suma Urząd Skarbowy | 100 000 zł | — |
| Koszty komornicze, opłaty i koszty postępowania pauliańskiego | 20 000 zł | Umorzone z mocy prawa po zatwierdzeniu układu (art. 7701 KPC) |
| ŁĄCZNIE | 750 000 zł | — |
Dlaczego rozdział wierzycieli jest kluczowy?
Zgodnie z polską praktyką restrukturyzacyjną, wierzytelności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego nie podlegają redukcji procentowej — są spłacane w 100% w ratach układowych. Postępowanie zatrzymuje egzekucję publicznoprawną i pozwala spłacać te zobowiązania w komfortowych miesięcznych ratach zamiast natychmiastowej egzekucji. Redukcja w PZU dotyczy wyłącznie wierzytelności prywatnych (bank, dostawcy, leasing, faktoring).
6. Wynik PZU — układ zatwierdzony
Postępowanie o zatwierdzenie układu zostało otwarte w kwietniu 2026 roku. Po 5 miesiącach pracy z wierzycielami Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach zatwierdził układ 10 września 2026 roku.
| Pozycja | Kwota | Wynik |
|---|---|---|
| Wierzytelności prywatne — redukcja 40% | 450 000 zł | 180 000 zł umorzone, 270 000 zł do spłaty |
| ZUS — bez redukcji | 180 000 zł | 180 000 zł do spłaty w ratach układowych |
| Urząd Skarbowy — bez redukcji | 100 000 zł | 100 000 zł do spłaty w ratach układowych |
| Koszty komornicze i postępowania pauliańskiego | 20 000 zł | Umorzone z mocy prawa (art. 7701 KPC) |
| Łącznie do spłaty po układzie | 550 000 zł | 55 rat × 10 000 zł / m-c |
Sprawdzenie matematyczne: 55 × 10 000 zł = 550 000 zł. Plan ratalny rozłożony na 4 lata i 7 miesięcy, pierwsza rata płatna 30 dni po prawomocnym zatwierdzeniu układu. Miesięczna obsługa zadłużenia: 10 000 zł — przy obrotach firmy na poziomie 600-900 tys. zł miesięcznie po odzyskaniu zleceń, jest to kwota obsługiwalna z bieżącej marży. Niższa redukcja prywatnych (40% zamiast 50%) była kompromisem za zgodę banku na układ z poręczeniem zamiast wymuszonej likwidacji.
7. Lekcja — jak NIE wybierać doradcy restrukturyzacyjnego
Z tej historii wynikają cztery ważne wnioski:
- Adwokat ≠ doradca restrukturyzacyjny. Uprawnienia adwokata i licencja doradcy restrukturyzacyjnego to dwa różne, niezależne źródła kompetencji. Doświadczony adwokat procesowy może być świetnym pełnomocnikiem w sporze gospodarczym, ale w restrukturyzacji potrzebny jest licencjonowany doradca restrukturyzacyjny — bo tylko taki może być nadzorcą układu lub zarządcą.
- Restrukturyzacja zaczyna się od audytu czynności dwuletnich. Każda transakcja z podmiotem powiązanym, każde nietypowe rozliczenie, każda sprzedaż „taniej niż rynek" w okresie 2 lat przed otwarciem postępowania to potencjalna skarga pauliańska. Doradca, który nie zaczyna od takiego audytu, ryzykuje katastrofę w toku postępowania.
- Idealny doradca to radca prawny + licencja doradcy restrukturyzacyjnego. Najwyższa kompetencja to połączenie obu uprawnień w jednej osobie — radca prawny zna prawo cywilne i procedurę, doradca restrukturyzacyjny zna ustawę Prawo restrukturyzacyjne i praktykę. Mariusz Szałański: radca prawny (od 2003) i doradca restrukturyzacyjny (od 2019) — to nie przypadek, że obie role są w jednej osobie.
- Sprawdź licencję doradcy restrukturyzacyjnego i dorobek w skardze pauliańskiej. Pytaj wprost: „Ile prowadził pan postępowań, w których pojawiła się skarga pauliańska? Jakim wynikiem?" Doradca, który nigdy nie miał takiej sprawy, nie ma odruchu jej zapobiegania.
8. Ważna uwaga prawna
Niniejszy case study opiera się na rzeczywistym przebiegu postępowania o zatwierdzenie układu prowadzonego przez kancelarię Szałański i Partnerzy w roku 2026. Dane klienta zostały zanonimizowane (imię, nazwa firmy i szczegółowe dane zmienione), a kwoty nieznacznie zaokrąglone. Skuteczność konkretnej restrukturyzacji zależy od indywidualnej sytuacji firmy — każdy przypadek wymaga osobnej analizy. Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych.
← Wróć do artykułu: Jak wybrać doradcę restrukturyzacyjnego — 10 pytań, które trzeba zadać
Jak zweryfikować, czy doradca ma licencję?
Każdy licencjonowany doradca restrukturyzacyjny figuruje w publicznym rejestrze doradców restrukturyzacyjnych prowadzonym przez Ministra Sprawiedliwości. Rejestr dostępny jest w Krajowym Rejestrze Zadłużonych:
- Wejdź na krz.ms.gov.pl
- Kliknij „Wyszukiwanie doradców restrukturyzacyjnych" w menu po lewej stronie
- Wyszukaj po imieniu i nazwisku lub numerze licencji
- Sprawdź czy wpis jest aktywny (nie zawieszony, nie cofnięty) i czy odpowiada osobie, z którą rozmawiasz
Jeśli osoby nie ma w rejestrze — nie jest licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym. Nie może objąć funkcji nadzorcy układu, zarządcy ani syndyka. Każda obietnica „przeprowadzenia restrukturyzacji" przez taką osobę to działanie poza prawem.
Jak sprawdzić doświadczenie doradcy — liczbę prowadzonych postępowań?
Sama licencja to wymóg minimalny. O praktycznym doświadczeniu mówi liczba prowadzonych postępowań restrukturyzacyjnych — sprawdzisz to też w KRZ:
- Wejdź na krz.ms.gov.pl → Wyszukiwarka postępowań
- W polu „Nadzorca układu / zarządca / syndyk" wpisz imię i nazwisko doradcy
- System wyświetli listę wszystkich postępowań, w których pełnił funkcję
- Sprawdź liczbę i status postępowań: zatwierdzony układ, postępowania w toku, postępowania umorzone (te ostatnie często świadczą o niepowodzeniu)
- Zwróć uwagę na branżę i wielkość zadłużenia — czy doradca prowadził sprawy podobne do Twojej
Doradca z 1-2 postępowaniami to początkujący. Doradca z kilkudziesięcioma zakończonymi sprawami to praktyk z dorobkiem. Możesz też zapytać samego doradcę o jego najtrudniejsze sprawy — odpowiedzi konkretne (numer KRZ, sąd, branża) świadczą o realnej praktyce; odpowiedzi ogólnikowe to red flag.
Restrukturyzacja firmy z grupą kapitałową — sprawdź audyt czynności dwuletnich
W kancelarii Szałański i Partnerzy każda restrukturyzacja zaczyna się od pełnej analizy ryzyka skargi pauliańskiej. Skontaktuj się z nami zanim podpiszesz umowę z innym doradcą.
+48 573 580 873Zobacz inne case studies — wybór doradcy restrukturyzacyjnego
Niniejszy case study ma charakter informacyjny i został zanonimizowany. Imiona, nazwy firm i szczegółowe kwoty zostały zmienione w celu ochrony prywatności klienta. Opisane postępowanie opiera się na przepisach ustawy z dnia 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne (art. 35, art. 226a, art. 226e), art. 527 Kodeksu cywilnego (skarga pauliańska) oraz art. 7701 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z radcą prawnym.