Krótka odpowiedź: zobowiązania firmy można skonsolidować na dwa sposoby. Pierwszy to kredyt konsolidacyjny, który spłaca kilka długów i zostawia jedną ratę w banku. Drugi to postępowanie o zatwierdzenie układu: firma proponuje wierzycielom jeden plan spłaty (raty, odroczenie, częściowe umorzenie), a gdy zgodzi się większość z nich, mająca co najmniej dwie trzecie sumy długów, plan zatwierdza sąd i wiąże on także pozostałych. Z tej drogi może skorzystać firma niewypłacalna albo dopiero zagrożona niewypłacalnością.
Kiedy problem z płynnością przestaje być chwilowy
Każda firma ma gorsze miesiące. Klient płaci z opóźnieniem, przychodzi większa faktura, sezon się przesuwa. To normalne. Gorzej, gdy zaczynasz żonglować terminami: z jednego wpływu spłacasz najpilniejszą ratę, inną przesuwasz, a ZUS odkładasz „na przyszły miesiąc”.
Kilka sygnałów, że to już nie jest chwilowy dołek:
- spłacasz jeden dług pieniędzmi, które miały pójść na inny,
- zaległości w ZUS albo w urzędzie skarbowym rosną z miesiąca na miesiąc,
- dostawcy zaczynają żądać przedpłat,
- w skrzynce pojawiają się wezwania przedsądowe, nakazy zapłaty albo pierwsze pisma od komornika,
- sam nie wiesz już dokładnie, ile i komu jesteś winien.
Jeśli rozpoznajesz u siebie dwa albo trzy z nich, warto zatrzymać się teraz, a nie za kwartał. Im wcześniej uporządkujesz długi, tym więcej masz możliwości.
Kredyt konsolidacyjny: dobry pomysł, jeśli bank go da
Kredyt konsolidacyjny działa prosto. Bank spłaca kilka Twoich zobowiązań, a Ty zostajesz z jednym kredytem i jedną ratą, często rozłożoną na dłużej. Jeśli firma ma dobre wyniki, a problemem jest tylko liczba rat i terminów, to rozsądne rozwiązanie.
Bank udziela jednak kredytu po ocenie zdolności kredytowej. Firma, która ma już zaległości, zajęcia albo słabe ostatnie wyniki, często tę ocenę przegrywa. Druga pułapka jest mniej oczywista: konsolidacja nie zmniejsza długu. Zamieniasz kilku wierzycieli na jednego, ale suma do oddania zwykle nie maleje. Jeśli firma nie jest w stanie udźwignąć całości, kredyt tylko przesuwa problem w czasie.
Konsolidacja przez układ, czyli jeden plan dla wszystkich wierzycieli
Postępowanie o zatwierdzenie układu to najmniej sformalizowany tryb restrukturyzacji. Sąd pojawia się w nim dopiero na końcu. Możesz z niego skorzystać, jeśli firma jest niewypłacalna albo dopiero zagrożona niewypłacalnością, czyli jej sytuacja wskazuje, że wkrótce może przestać płacić (art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego). Nie musisz czekać, aż będzie bardzo źle.
Zamiast nowego kredytu przygotowujesz z nadzorcą układu, czyli licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym, propozycje układowe. To plan, jak spłacisz długi, które masz na tzw. dzień układowy. Ustawa pozwala w nim zaproponować m.in. (art. 156 ust. 1):
- odroczenie terminu spłaty,
- rozłożenie spłaty na raty,
- zmniejszenie wysokości długu,
- zamianę wierzytelności na udziały lub akcje,
- zmianę albo uchylenie zabezpieczenia.
Tu jest najważniejsza różnica w stosunku do kredytu: nie potrzebujesz zgody każdego wierzyciela. Układ jest przyjęty, gdy zagłosuje za nim większość głosujących wierzycieli, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy ich wierzytelności (art. 119 ust. 1). Jeśli wierzyciele są podzieleni na grupy, liczy się wynik w grupach. Po zatwierdzeniu przez sąd układ wiąże także tych, którzy byli przeciw.
Firmie brakuje płynności?
Porozmawiajmy o tym, ile i komu firma jest winna. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna.
Spokój na czas negocjacji
Najtrudniejsze w kryzysie jest to, że trzeba negocjować pod presją. Każdy wierzyciel może w tym czasie pójść do komornika. Postępowanie o zatwierdzenie układu daje na to odpowiedź. Gdy nadzorca przygotuje spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych i wstępny plan restrukturyzacyjny, może dokonać w Krajowym Rejestrze Zadłużonych obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 226a ust. 1). Od tego momentu działają przepisy o zawieszeniu egzekucji i o zakazie wypowiadania bez zgody umów ważnych dla firmy, takich jak najem lokalu, kredyt, leasing czy rachunek bankowy (art. 226e w związku z art. 312 i art. 256).
Ta ochrona trwa do czterech miesięcy. Jeśli w tym czasie nie złożysz w sądzie wniosku o zatwierdzenie układu, jej skutki wygasają (art. 226g). Cztery miesiące to sporo czasu, ale tylko wtedy, gdy wykorzystasz je na rozmowy z wierzycielami, a nie na odkładanie decyzji.
Kredyt czy układ? Porównanie
| Kredyt konsolidacyjny | Postępowanie o zatwierdzenie układu | |
|---|---|---|
| Kto decyduje | bank, po ocenie zdolności kredytowej | wierzyciele w głosowaniu, a na końcu sąd |
| Czy dług może się zmniejszyć | zwykle nie | tak, jeśli wierzyciele przyjmą taką propozycję |
| Czy trzeba zgody wszystkich wierzycieli | nie dotyczy, bank spłaca wybrane długi | nie, wystarczy wymagana większość |
| Ochrona przed egzekucją | brak | po obwieszczeniu, do 4 miesięcy |
| Koszt | odsetki, prowizja, zabezpieczenia | opłata sądowa 1000 zł (art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych) i wynagrodzenie nadzorcy |
| Kiedy ma sens | firma jest w dobrej kondycji, przeszkadza tylko liczba rat | firma nie udźwignie wszystkich długów w obecnych terminach |
Czego układem nie skonsolidujesz
Żeby nie budzić złudnych nadziei, kilka ograniczeń, które warto znać przed pierwszą rozmową:
- ZUS: zaległości w składkach układ może tylko rozłożyć na raty albo odroczyć, nie umorzyć (art. 160 ust. 1). Podobnie jest z podatkami, gdy ich restrukturyzacja stanowi pomoc publiczną (art. 156 ust. 3).
- Długi zaciągnięte po dniu układowym nie są objęte układem (art. 211 ust. 4). Bieżące rachunki trzeba regulować normalnie.
- Alimenty i niektóre renty nie wchodzą do układu, a wynagrodzenia pracowników tylko za ich zgodą (art. 151).
- Wierzyciele z hipoteką albo zastawem tworzą w układzie osobną grupę (art. 161 ust. 1a).
- Raz na dziesięć lat: z ochrony przez obwieszczenie nie skorzystasz, jeśli w ostatnich dziesięciu latach prowadziłeś już takie postępowanie z obwieszczeniem (art. 226a ust. 2).
Jak to wygląda krok po kroku
- Rozmowa i diagnoza. Sprawdzamy, ile firma jest winna, komu i ile realnie może spłacać co miesiąc. Wstępny obraz możesz zobaczyć sam w symulatorze Rentgen Finansowy.
- Umowa z nadzorcą układu i ustalenie dnia układowego (art. 210 i 211).
- Spis wierzytelności i propozycje układowe, a jeśli potrzebna jest ochrona, obwieszczenie w KRZ.
- Zbieranie głosów wierzycieli. Nadzorca odpowiada na ich pytania o sytuację firmy (art. 216 ust. 1).
- Wniosek do sądu, który ma dwa tygodnie na decyzję o zatwierdzeniu układu (art. 223 ust. 1).
Przykład ilustracyjny
Firma usługowa ma 600 tys. zł długów u dwunastu wierzycieli: dostawców, leasingodawcy i ZUS. Miesięcznie jest w stanie przeznaczyć na spłatę około 15 tys. zł, a same raty i zaległości pochłaniają dwa razy tyle. Bank odmawia kredytu konsolidacyjnego. W układzie firma proponuje dostawcom spłatę 70% należności w 36 ratach, a ZUS rozłożenie całej zaległości na raty. Dzięki obwieszczeniu przez czas negocjacji nie musi obawiać się egzekucji. Liczby są przykładowe i pokazują mechanizm, a nie wynik konkretnej sprawy.
Od czego zacząć
Zanim zdecydujesz się na kredyt, układ albo jeszcze inne rozwiązanie, potrzebujesz jednej rzeczy: uczciwego obrazu sytuacji. Ile jesteś winien, komu, na jakich warunkach i ile firma naprawdę zarabia. Na pierwszej rozmowie przechodzimy przez to razem i mówię wprost, która droga ma sens. Czasem wystarczy dobrze przygotowana rozmowa z bankiem. Czasem tylko układ uratuje firmę przed upadłością.
Więcej o samym postępowaniu przeczytasz na stronie postępowania o zatwierdzenie układu. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność, zajrzyj też do artykułu o restrukturyzacji JDG.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak. Alternatywą jest postępowanie o zatwierdzenie układu. Firma proponuje wierzycielom jeden plan spłaty, a po przyjęciu go przez wymaganą większość i zatwierdzeniu przez sąd plan wiąże wszystkich wierzycieli objętych układem. Nie wymaga to oceny zdolności kredytowej przez bank.
Tak. Propozycje układowe mogą przewidywać m.in. odroczenie, raty, zmniejszenie wysokości zobowiązań, konwersję wierzytelności na udziały lub akcje oraz zmianę albo uchylenie zabezpieczenia (art. 156 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Wyjątkiem są składki ZUS, które można tylko rozłożyć na raty albo odroczyć (art. 160 ust. 1).
Nie. Układ jest przyjęty, gdy zagłosuje za nim większość głosujących wierzycieli, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym (art. 119 ust. 1). Po zatwierdzeniu przez sąd wiąże także wierzycieli, którzy głosowali przeciw.
Nie. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone wobec dłużnika niewypłacalnego albo zagrożonego niewypłacalnością, czyli takiego, którego sytuacja wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego).
Opłata sądowa od wniosku o zatwierdzenie układu wynosi 1000 zł (art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do tego dochodzi wynagrodzenie nadzorcy układu ustalane w umowie oraz koszt przygotowania dokumentów.
Długi firmy wymykają się spod kontroli?
Na pierwszej, bezpłatnej rozmowie sprawdzimy, czy wystarczy rozmowa z bankiem, czy lepszy będzie układ z wierzycielami.