Restrukturyzacja firmy

Restrukturyzacja to formalna procedura sądowa uregulowana w ustawie z 15 maja 2015 r. — Prawo restrukturyzacyjne. Jej celem nie jest likwidacja firmy, lecz jej uratowanie: pozwala na zawarcie układu z wierzycielami obejmującego umorzenie części długu, rozłożenie spłat na wieloletnie raty oraz zawieszenie odsetek. Z chwilą otwarcia postępowania majątek firmy zyskuje pełną ochronę przed egzekucją komorniczą i wszczynaniem nowych postępowań.

W Polsce funkcjonują 4 tryby restrukturyzacji o różnej szybkości i głębokości ingerencji w firmę: PZU (Postępowanie o Zatwierdzenie Układu), PPU (Przyspieszone Postępowanie Układowe), PU (Postępowanie Układowe) oraz sanacja. Wybór właściwego trybu jest kluczowy — od niego zależy szybkość, koszty i ostateczne narzędzia naprawcze.

📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja czy upadłość — co wybrać? · PZU krok po kroku

PZU to dziś zdecydowanie najpopularniejszy tryb restrukturyzacji w Polsce — wybiera go ok. 95% przedsiębiorców. Jest najszybszy (3–4 miesiące do złożenia wniosku do sądu o zatwierdzenie układu) i wiąże się z najmniejszą ingerencją sądu w bieżące funkcjonowanie firmy. Dłużnik samodzielnie wybiera nadzorcę układu — doradcę restrukturyzacyjnego, z którym podpisuje umowę. To nadzorca, a nie sąd, prowadzi cały proces aż do głosowania.

Najważniejsza różnica: w PZU dłużnik samodzielnie zbiera głosy wierzycieli (lub robi to nadzorca w jego imieniu), a sąd wkracza dopiero na samym końcu, aby zatwierdzić wypracowane porozumienie. To redukuje formalności i przyspiesza zawarcie układu — w pozostałych trybach sąd otwiera postępowanie na podstawie złożonego wniosku, a wszystkie etapy toczą się pod jego nadzorem.

Drugi atut PZU: z chwilą obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych następuje pełna ochrona przed egzekucją komorniczą — bez konieczności czekania na decyzję sądu o otwarciu postępowania.

📖 Czytaj więcej: PZU — kompletny przewodnik krok po kroku · Ile kosztuje PZU? · PZU a wstrzymanie licytacji komorniczej

Tak — to jedna z fundamentalnych zasad polskiego prawa restrukturyzacyjnego. Głównym założeniem procedury jest utrzymanie przedsiębiorstwa „w ruchu": firma świadczy usługi, wystawia faktury, zatrudnia pracowników, kupuje surowce. Zarząd zachowuje prawo do wykonywania czynności zwykłego zarządu (bieżąca sprzedaż, zakupy, wypłaty wynagrodzeń, regulowanie zobowiązań powstałych po dniu układowym).

Czynności przekraczające zwykły zarząd (np. sprzedaż nieruchomości, zaciągnięcie nowego kredytu, zawarcie umowy na duże kwoty) wymagają zgody nadzorcy układu — to mechanizm zabezpieczający interesy wierzycieli, ale nie blokuje działalności. W praktyce kancelaria reprezentująca dłużnika utrzymuje stały kontakt z nadzorcą i uzyskuje zgody sprawnie.

Co ważne: kontrahenci nie mogą wypowiedzieć kluczowych umów (najmu, leasingu, kredytu, ubezpieczeń, dostaw) z powodu otwarcia postępowania. Prawo chroni dłużnika przed paraliżem operacyjnym wynikającym z paniki kontrahentów.

📖 Czytaj więcej: PZU a wypowiedzenie umów — co chroni dłużnika?

Tak — i to jest jedna z najważniejszych korzyści restrukturyzacji. Od dnia obwieszczenia o otwarciu postępowania (lub ustalenia dnia układowego w PZU), trwające egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem zostają zawieszone z mocy prawa — bez konieczności składania osobnego wniosku do komornika. Wszczęcie nowych egzekucji jest niedopuszczalne.

W praktyce wygląda to tak: kancelaria, po dokonaniu obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ), natychmiast wysyła komornikowi pismo z informacją o otwarciu postępowania. Komornik po jego otrzymaniu zobowiązany jest wstrzymać czynności egzekucyjne — w tym zajęcia rachunków bankowych, licytacje nieruchomości, ruchomości i wynagrodzeń.

Ochrona obejmuje również licytacje komornicze nieruchomości — nawet jeśli termin licytacji jest już wyznaczony. Otwarcie restrukturyzacji we właściwym czasie potrafi uratować dom, halę produkcyjną czy maszyny przed wystawieniem na licytację.

📖 Czytaj więcej: PZU — wstrzymanie licytacji komorniczej · Komornik zajął konto firmowe — co robić? · Moratorium na egzekucje

Koszty zależą od skali zadłużenia, stopnia skomplikowania sprawy i wybranego trybu restrukturyzacji. Składają się na nie trzy elementy: wynagrodzenie doradcy restrukturyzacyjnego, opłaty sądowe (zazwyczaj 1 000 zł od wniosku) oraz koszty obwieszczeń w KRZ.

Najpopularniejszy tryb — PZU — to zazwyczaj najszybsza i najtańsza ścieżka. Honorarium doradcy w PZU rozkłada się na: jednorazowe wynagrodzenie za przygotowanie dokumentacji oraz miesięczne wynagrodzenie za nadzór nad postępowaniem (do momentu zatwierdzenia układu). W trybach sądowych (PPU, PU, sanacja) koszty są wyższe ze względu na dłuższy okres reprezentacji i większy nakład pracy.

W Szałański i Partnerzy koszt ustalamy indywidualnie po wstępnej analizie, tak aby był proporcjonalny do realnych korzyści — czyli do skali redukcji długu, jaką jesteśmy w stanie wynegocjować dla klienta. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca.

📖 Czytaj więcej: Ile kosztuje restrukturyzacja firmy? · Ile kosztuje PZU? · Ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny?

Tak — i to jedna z najważniejszych decyzji w całym procesie. W PZU dłużnik samodzielnie wybiera nadzorcę układu i podpisuje z nim umowę. W trybach sądowych (PPU, PU, sanacja) sąd wyznacza nadzorcę/zarządcę, ale przy poparciu wierzycieli reprezentujących łącznie co najmniej 30% sumy wierzytelności dłużnik może wskazać konkretną osobę — sąd jest wtedy zobowiązany ją wyznaczyć.

Wybór doradcy decyduje o powodzeniu restrukturyzacji, bo to on:

• Opracowuje strategię układu i propozycje akceptowalne dla wierzycieli
• Negocjuje z bankami, ZUS, US, dużymi kontrahentami
• Reprezentuje firmę w postępowaniu sądowym
• Pełni funkcję nadzorcy/zarządcy — czyli tej, która prowadzi proces

Warto postawić na praktyka z doświadczeniem bankowym i restrukturyzacyjnym. Mec. Mariusz Szałański posiada licencję doradcy restrukturyzacyjnego nr 1306 oraz 23 lata praktyki — w tym 12 lat w obsłudze prawnej dużych banków i instytucji finansowych.

📖 Czytaj więcej: Jak wybrać doradcę restrukturyzacyjnego — 7 kryteriów

Sanację wybiera się w sytuacjach głębokiego kryzysu, gdy sama redukcja długu nie wystarczy do uratowania firmy. PZU rozwiązuje problem zadłużenia (umarza część długu, rozkłada spłaty na raty), ale zostawia firmę z tymi samymi nierentownymi umowami, nadmiernym zatrudnieniem czy niepotrzebnym majątkiem. Sanacja idzie dalej: pozwala na gruntowną przebudowę przedsiębiorstwa.

Narzędzia dostępne tylko w sanacji:

• Wypowiedzenie nierentownych umów długoterminowych (najmu, dzierżawy, leasingu, dostaw) — za zgodą sędziego-komisarza
• Redukcja zatrudnienia na zasadach zbliżonych do upadłości — z krótszymi terminami wypowiedzeń i niższymi odprawami
• Sprzedaż zbędnego majątku bez podatków i potrąceń
• Pełna ochrona przed egzekucją przez 12–24 miesiące prowadzenia postępowania

Cena: w sanacji zarząd nad firmą przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Dotychczasowy zarząd współpracuje z nim jako doradca, ale to zarządca podejmuje decyzje operacyjne i kieruje firmą do dnia zatwierdzenia układu.

📖 Czytaj więcej: Postępowanie Sanacyjne — pełen opis procedury

Redukcja długów to jedno z głównych narzędzi propozycji układowych. Polega na umorzeniu części kapitału długu (np. o 30%, 60%, a w skrajnych przypadkach nawet 80–90%) oraz rezygnacji z całości odsetek i kosztów windykacji. To, co pozostaje po redukcji, jest spłacane w wieloletnich ratach — w PZU zazwyczaj przez 5–7 lat, w sanacji do 96 miesięcy (8 lat).

Ostateczny poziom redukcji zależy od trzech czynników:

• Realnych możliwości płatniczych firmy — udokumentowanych prognozą finansową w planie restrukturyzacyjnym
• Wartości majątku — wierzyciele muszą otrzymać zaspokojenie nie mniejsze niż w przypadku upadłości
• Wyniku negocjacji — kluczowi wierzyciele (banki, ZUS, US) mają silną pozycję głosową

Praktyczna wskazówka: propozycje muszą być realne dla firmy i jednocześnie atrakcyjne dla wierzycieli w porównaniu z ich alternatywą (czyli bankructwem firmy i podziałem masy upadłościowej, gdzie odzysk wynosi zwykle 5–20%).

📖 Czytaj więcej: PZU — kompletny przewodnik krok po kroku

Nie — wystarczy kwalifikowana większość. Układ zostaje przyjęty, jeżeli zagłosuje za nim:

• Większość wierzycieli liczona „głowami" (czyli każdy wierzyciel ma jeden głos, niezależnie od wysokości wierzytelności), oraz
• Wierzyciele ci muszą posiadać łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługującej głosującym

To system podwójnej większości chroniący przed sytuacją, w której kilku największych wierzycieli mogłoby zablokować układ przeciw woli pozostałych — albo wielu drobnych wierzycieli mogłoby narzucić warunki niekorzystne dla głównych zobowiązanych.

Niezgadzający się wierzyciele i tak są związani układem — to wynika wprost z mocy ustawy. Wierzyciel, który głosował przeciw, nadal otrzyma spłatę zgodnie z układem (ale nie może domagać się więcej).

Profesjonalnie przygotowane propozycje układowe + skuteczne negocjacje przed głosowaniem pozwalają zazwyczaj uzyskać poparcie kluczowych wierzycieli (banków, ZUS, US, dużych kontrahentów). Często to oni rozstrzygają o losie układu.

Kredyty bankowe podlegają restrukturyzacji na ogólnych zasadach — bank staje się jednym z wierzycieli układowych. Co więcej, banki są zazwyczaj najistotniejszym graczem w postępowaniu — często reprezentują największą część zadłużenia i ich głos rozstrzyga o losie układu.

Po otwarciu restrukturyzacji bank nie może:

• Wypowiedzieć umowy kredytu z powodu zaległości sprzed dnia układowego
• Wystąpić o zwrot kredytu (rata stała się natychmiastowo wymagalna)
• Prowadzić egzekucji z hipoteki, zastawu czy z poręczeń
• Realizować wystawionych weksli

Możliwe jest zawieszenie spłaty rat na czas procesu oraz zmiana harmonogramu spłat na realnie wykonalny dla firmy. Banki coraz częściej akceptują takie rozwiązania, bo wiedzą, że alternatywa — czyli upadłość firmy — przyniesie im mniejszy odzysk.

Co po układzie? Bank pozostaje w relacji z firmą — tylko na nowych zasadach. Często możliwe jest też uzyskanie nowego finansowania w innym banku po zakończonej restrukturyzacji.

📖 Czytaj więcej: Kredyt po restrukturyzacji — czy banki dadzą nowe finansowanie?

Wierzytelności z leasingu (raty zaległe sprzed dnia układowego) mogą zostać objęte układem — jak każde inne zadłużenie. Po dniu układowym leasingobiorca musi natomiast regulować raty bieżące w terminach umownych — to warunek dalszego korzystania z przedmiotu leasingu (np. ciężarówki, maszyny, sprzętu produkcyjnego).

Najważniejsza ochrona: finansujący nie może wypowiedzieć umowy leasingu z powodu zaległości sprzed otwarcia postępowania — nawet jeśli umowa przewiduje takie prawo. To kluczowa zasada — bez niej leasingodawcy mogliby paraliżować restrukturyzację, zabierając firmom środki produkcji.

Wyjątek: jeżeli nie płacisz rat bieżących (powstałych po dniu układowym), finansujący może po wezwaniu do zapłaty wypowiedzieć umowę. Dlatego tak ważne jest, aby w prognozie finansowej zaplanować środki na bieżące raty leasingowe.

📖 Czytaj więcej: PZU a wypowiedzenie umów — co chroni dłużnika?

Czas trwania zależy od wybranego trybu:

• PZU: 3–4 miesiące od ustalenia dnia układowego do złożenia wniosku do sądu o zatwierdzenie układu. Sąd zatwierdza układ w kolejnych 1–3 miesiącach.
• PPU: 6–8 miesięcy od złożenia wniosku do zatwierdzenia układu
• PU: 8–12 miesięcy — dłużej ze względu na sądową weryfikację spornych wierzytelności
• Sanacja: 12–24 miesiące — najgłębsza restrukturyzacja wymaga czasu na działania naprawcze

Po zatwierdzeniu układu firma realizuje go zgodnie z harmonogramem — zazwyczaj przez 5–8 lat. Po wykonaniu układu sąd wydaje postanowienie o jego wykonaniu, a firma „wychodzi" z restrukturyzacji bez zaległości.

📖 Zobacz konkretne przykłady czasu trwania w naszych case studies: restrukturyzacja firmy budowlanej · firma transportowa · firma budowlana

Tak — i istnieją specjalne mechanizmy ochrony gospodarstw rolnych. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne może uruchomić postępowanie restrukturyzacyjne na zasadach analogicznych do przedsiębiorców, ale z kilkoma istotnymi modyfikacjami.

Co restrukturyzacja daje rolnikowi:

• Zabezpieczenie ziemi rolnej przed licytacją komorniczą
• Ochronę parku maszynowego, inwentarza żywego i budynków gospodarskich
• Spłatę długów w trybie dostosowanym do sezonowości dochodów rolniczych (raty raz w roku po żniwach, dwa razy w roku, etc.)
• Zawieszenie wierzytelności wobec KRUS, ARMiR, ZUS oraz wobec banków spółdzielczych i kredytów inwestycyjnych
• Pełną ochronę przed wypowiedzeniem leasingów ciągników, kombajnów, opryskiwaczy

Najczęstsze przyczyny zadłużenia gospodarstw to susze, powodzie, gwałtowne spadki cen skupu, rosnące koszty nawozów i paliwa — czynniki niezależne od rolnika. Restrukturyzacja jest mechanizmem chroniącym przed utratą dorobku pokoleń.

📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja gospodarstw rolnych — pełna procedura · Restrukturyzacja zadłużenia rolników w 2025 r. · Case study: restrukturyzacja gospodarstwa rolnego w Białymstoku

Tak — informacja o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ), prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Rejestr jest publiczny — każdy może sprawdzić, czy dany podmiot prowadzi postępowanie, jaki ma jego status i kim jest nadzorca/zarządca.

Z perspektywy biznesowej to nie jest minus, jak wielu klientów się obawia. Restrukturyzacja jest postrzegana jako:

• Profesjonalne działanie naprawcze — sygnał, że firma podchodzi do problemów merytorycznie, a nie ucieka
• Wzrost wiarygodności w porównaniu do niekontrolowanej windykacji, zajęć komorniczych i licytacji
• Sygnał stabilizacji — kontrahenci wiedzą, że proces jest pod nadzorem i ma jasny harmonogram

Coraz więcej firm chwali się przeprowadzonymi restrukturyzacjami jako dowodem dojrzałości zarządczej. Tak jak amerykańskie giganty (General Motors, Chrysler, American Airlines) przeszły przez Chapter 11 i wyszły silniejsze, tak polskie przedsiębiorstwa wykorzystują PZU jako narzędzie zarządcze, a nie wstyd.

📖 Czytaj więcej: KRZ — jak czytać i składać sprawozdania

Tak — i to jeden z najważniejszych argumentów za szybkim uruchomieniem postępowania. Art. 299 Kodeksu spółek handlowych przewiduje osobistą odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. za zobowiązania spółki, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. To może oznaczać konieczność spłaty długów spółki z prywatnego majątku prezesa.

Zarząd uniknie tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we „właściwym czasie" złożył wniosek o ogłoszenie upadłości albo wszczął postępowanie restrukturyzacyjne. „Właściwy czas" liczy się od momentu wystąpienia stanu niewypłacalności (art. 11 Prawa upadłościowego) — zwykle 30 dni.

Otwarcie restrukturyzacji we właściwym czasie to:

• Ustawowa przesłanka zwolnienia z odpowiedzialności osobistej z art. 299 KSH
• Ochrona prywatnego majątku członków zarządu (domu, samochodu, oszczędności)
• Tarcza przed roszczeniami przyszłych wierzycieli — jeśli restrukturyzacja się nie powiedzie

📖 Czytaj więcej: Art. 299 KSH — odpowiedzialność członków zarządu · Ochrona zarządu — pełna usługa · Ile kosztuje ochrona zarządu? · Ochrona majątku prezesa — case Białystok

Dzień układowy to data graniczna, według której określa się stan zadłużenia objęty układem. To kluczowa data w całym postępowaniu — wyznacza linię między „starym" a „nowym" zadłużeniem.

Wszystkie długi powstałe przed dniem układowym zostają „zamrożone" i będą spłacane na zasadach opisanych w układzie (czyli z redukcją kapitału, bez odsetek, w wieloletnich ratach). Faktury i zobowiązania powstałe po dniu układowym muszą być regulowane na bieżąco — w pełnych kwotach i terminach.

W PZU dzień układowy ustala dłużnik wspólnie z nadzorcą — wskazuje go w obwieszczeniu w KRZ. To strategiczna decyzja: ustawienie daty wstecz pozwala objąć układem wszystkie istniejące zobowiązania, ale nie może przekroczyć pewnych granic (np. wierzytelności wymagalnych więcej niż 3 miesiące).

W postępowaniach sądowych (PPU, PU, sanacja) dzień układowy to zwykle dzień otwarcia postępowania przez sąd.

Praktyczna konsekwencja: po dniu układowym firma działa „na czysto" — bieżące faktury muszą być płacone normalnie, bo to oczekiwanie wierzycieli i podstawa zaufania w trakcie postępowania.

Tak — i często to kluczowa decyzja strategiczna w postępowaniu. Sprzedaż nieużywanych maszyn, pojazdów, zapasów czy nieruchomości pozwala na:

• Pozyskanie środków na pierwszą ratę układu (zachęta dla wierzycieli do akceptacji)
• Optymalizację kosztów stałych — mniej majątku to mniej podatków, ubezpieczeń, konserwacji
• Zwolnienie kapitału obrotowego zamrożonego w niepotrzebnych aktywach
• Wzmocnienie planu restrukturyzacyjnego — sąd i wierzyciele lepiej oceniają firmy, które realnie się odchudzają

W PZU i PPU sprzedaż majątku przekraczającego zwykły zarząd wymaga zgody nadzorcy układu. W sanacji — zgody sędziego-komisarza. To dodatkowe zabezpieczenie, ale w praktyce zgody udzielane są sprawnie, jeśli sprzedaż jest racjonalna.

Praktyczna wskazówka: warto z góry zaplanować sprzedaż w planie restrukturyzacyjnym i w prognozie finansowej. To pokazuje sądowi i wierzycielom, że firma podchodzi profesjonalnie do uzdrowienia.

Wierzytelności wobec ZUS, US i innych organów publicznych mogą wejść do układu — ale na specjalnych zasadach, które odróżniają je od długów wobec wierzycieli prywatnych.

Co można uzyskać:

• Rozłożenie na raty należności głównej (kapitału) — często na 5–8 lat
• Odroczenie płatności pierwszej raty (np. o 6–12 miesięcy)
• Skuteczne umorzenie odsetek karnych i kosztów windykacji — to często pokaźne kwoty
• Zachowanie ciągłości działalności przy spłacie kapitału

Czego NIE można uzyskać: pełne umorzenie należności głównej wobec ZUS/US jest prawnie utrudnione. Polskie prawo nie pozwala na umarzanie składek społecznych ani podatków w ramach układu — można je tylko rozłożyć w czasie. To jedna z ważniejszych różnic między restrukturyzacją a np. amerykańskim Chapter 11.

W praktyce: dla firm z dużym zadłużeniem wobec ZUS/US strategia polega na solidnym rozłożeniu w czasie, jednoczesnym umorzeniu wszystkich odsetek i silnej redukcji długów wobec wierzycieli prywatnych (banków, kontrahentów). To pozwala firmie odzyskać płynność.

📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja warunkowa po decyzji US — strategia

W przypadku braku wymaganej większości głosów wierzycieli, postępowanie zostaje umorzone. Skutki zależą od tego, jak daleko zaszło postępowanie:

• Ochrona przed egzekucją wygasa — komornicy wracają do zajęć i licytacji
• Wierzyciele mogą wszczynać nowe postępowania egzekucyjne
• Bieg odsetek wznawia się od dnia umorzenia postępowania

Dłużnik ma jednak dalsze opcje:

• Inny tryb restrukturyzacji — np. po nieudanym PZU można uruchomić sanację z głębszymi narzędziami naprawczymi
• Negocjacje pozasądowe z kluczowymi wierzycielami i druga próba PZU z lepszymi propozycjami
• Wniosek o upadłość — jeśli sytuacja jest krytyczna, upadłość chroni zarząd przed odpowiedzialnością z art. 299 KSH i pozwala na uporządkowane zamknięcie działalności

Praktyka: dobrze przygotowana restrukturyzacja kończy się akceptacją układu w 80–90% przypadków. Klucz: realna prognoza finansowa, atrakcyjne propozycje dla wierzycieli kluczowych i sprawne negocjacje przed głosowaniem.

📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja czy upadłość — co wybrać? · Upadłość firmy — pełna procedura

Doradca restrukturyzacyjny pełniący funkcję nadzorcy układu ma obowiązek bezstronności — działa zgodnie z prawem i interesem ogólnym, a nie wyłącznie dla dłużnika. Jego celem jest doprowadzenie do zawarcia układu, który jest realny dla firmy i akceptowalny dla wierzycieli.

Ale to wcale nie znaczy, że doradca jest „neutralny" w sensie obojętności. Dobry doradca aktywnie pracuje na rzecz powodzenia układu:

• Pomaga zaprojektować propozycje, które mają szansę zostać przyjęte
• Negocjuje z największymi wierzycielami przed głosowaniem
• Reprezentuje firmę na zgromadzeniu wierzycieli
• Pilnuje formalności w sądzie i w KRZ
• Doradza przy strategicznych decyzjach (sprzedaż majątku, zmiana struktury, zwolnienia)

Wybierając eksperta z Szałański i Partnerzy, zyskujesz partnera z 23-letnim doświadczeniem prawniczym i bankowym oraz licencją KIDR nr 1306. Poprowadziliśmy ponad 350 postępowań ze skutecznością zatwierdzenia układu na poziomie 96%.

📖 Czytaj więcej: Jak wybrać doradcę restrukturyzacyjnego — 7 kryteriów · Ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny?

To kluczowa decyzja strategiczna — i nie zawsze oczywista. Oto orientacyjne kryteria:

Restrukturyzacja — gdy firma ma szansę na przetrwanie:

• Ma klientów, kontrakty, rynki zbytu
• Generuje przychody, ale nie wystarczają na obsługę długu
• Ma model biznesowy, który po redukcji zadłużenia będzie rentowny
• Problemy są finansowe, a nie operacyjne (firma „działa", ale tonie w długach)

Cel: uratować firmę i majątek, zachować miejsca pracy, kontynuować działalność.

Upadłość firmy — gdy biznes trwale utracił sens ekonomiczny:

• Brak klientów, brak kontraktów, brak perspektyw zysków
• Model biznesowy stał się przestarzały (zmiana rynku, technologii)
• Strata jest strukturalna, a nie chwilowa
• Poziom zadłużenia uniemożliwia sensowne propozycje układowe

Cel: legalne zamknięcie rozdziału, ochrona majątku prywatnego zarządu, uporządkowane rozliczenie z wierzycielami.

Praktyczna wskazówka: nie zwlekać z decyzją. Czas pracuje przeciwko Tobie — odsetki rosną, komornicy zajmują kolejne aktywa, kontrahenci tracą zaufanie. Im wcześniej wybierzesz drogę, tym więcej opcji masz do wyboru.

📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja czy upadłość — szczegółowe porównanie · Ile kosztuje upadłość firmy? · Upadłość firm — usługa

Nie — i to jedna z fundamentalnych ochron prawa restrukturyzacyjnego. Prawo zabrania kontrahentom wypowiadania kluczowych umów z powodu otwarcia postępowania lub starych zaległości. Dotyczy to umów:

• Najmu i dzierżawy nieruchomości (lokale, magazyny, hale produkcyjne)
• Leasingu środków trwałych (pojazdy, maszyny, sprzęt)
• Kredytu i pożyczki bankowej
• Ubezpieczeń majątkowych i odpowiedzialności cywilnej
• Dostaw mediów i kluczowych surowców
• Rachunku bankowego (bank nie może zamknąć konta)

Kontrahent może zerwać umowę tylko wtedy, gdy przestaniesz płacić za okres po dniu układowym — czyli za bieżące świadczenia. To dlatego prognoza finansowa w planie restrukturyzacyjnym jest tak ważna: musi gwarantować bieżącą obsługę umów.

Ta ochrona jest z mocy prawa — kontrahent nie może jej obejść klauzulą umowną typu „w przypadku otwarcia postępowania umowa wygasa". Takie postanowienia są nieważne.

📖 Czytaj więcej: PZU a wypowiedzenie umów — szczegółowy przewodnik

Zgodnie z art. 150 i 151 Prawa restrukturyzacyjnego, układem z mocy prawa nie można objąć:

• Wierzytelności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za chorobę, śmierć lub kalectwo — czyli zobowiązań chroniących osoby zależne
• Wierzytelności wynikających z czynów niedozwolonych, np. naprawienie szkody z przestępstwa, zadośćuczynienia za krzywdę
• Wynagrodzeń pracowniczych i ekwiwalentów urlopowych (te muszą być wypłacane na bieżąco)
• Wszelkich zobowiązań powstałych po dniu układowym — bieżące faktury, raty leasingu, czynsze, opłaty za media — muszą być regulowane w terminie
• Zobowiązań ze stosunku pracy w postępowaniach uproszczonych

Jest to katalog zamknięty — wszystkie pozostałe zobowiązania pieniężne sprzed dnia układowego wchodzą do układu, w tym zobowiązania wobec ZUS, US, banków, kontrahentów, leasingodawców, dostawców i klientów.

Praktyczna wskazówka: jeżeli firma ma duże zobowiązania alimentacyjne lub odszkodowawcze (np. po wypadkach przy pracy), warto przed otwarciem restrukturyzacji omówić z prawnikiem strategię — te zobowiązania muszą być spłacane na bieżąco i mogą być przyczyną dalszych problemów.

Tak — i to jedna z najważniejszych zmian w polskim prawie restrukturyzacyjnym wprowadzonych ustawą z 2015 r. Wcześniej wierzyciele zabezpieczeni hipoteką lub zastawem byli całkowicie poza układem, co paraliżowało restrukturyzacje firm z kredytami inwestycyjnymi i hipotekami.

Obecnie dłużnik może objąć układem wierzytelność zabezpieczoną hipoteką, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub przewłaszczeniem na zabezpieczenie, bez zgody wierzyciela, o ile propozycje układowe spełniają jeden z dwóch warunków:

• Wariant 1 — pełna spłata: przewidują pełną spłatę kapitału wraz z odsetkami umownymi (nawet w bardzo długim terminie — np. 10–15 lat)
• Wariant 2 — zaspokojenie nie mniejsze: zapewniają zaspokojenie w stopniu nie mniejszym niż to, na co wierzyciel mógłby liczyć przy egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia (na podstawie operatu szacunkowego)

Ten drugi wariant jest kluczowy: jeśli nieruchomość jest warta np. 2 mln zł, a długi zabezpieczone hipoteką to 5 mln zł, można zaproponować spłatę 2 mln zł (czyli to, co wierzyciel uzyskałby przy egzekucji) — a pozostałe 3 mln zł poddać redukcji na zasadach ogólnych.

To odblokowuje restrukturyzację firm z dużymi kredytami inwestycyjnymi, halami produkcyjnymi, parkami maszynowymi.

📖 Czytaj więcej: PZU krok po kroku — w tym wierzyciele zabezpieczeni

Zasadą jest, że nie. Z chwilą:

• Dokonania obwieszczenia w KRZ o ustaleniu dnia układowego (w PZU), lub
• Otwarcia postępowania przez sąd (w PPU, PU, sanacji)

...następuje zawieszenie egzekucji z mocy prawa. Trwające postępowania komornicze zostają wstrzymane, a wierzyciele nie mogą wszczynać nowych egzekucji dotyczących długów objętych układem.

Ochrona obejmuje wszystkie formy egzekucji:

• Zajęcia rachunków bankowych — komornik musi zwolnić zajęte środki
• Licytacje nieruchomości — nawet z wyznaczonym terminem
• Egzekucję z ruchomości (samochody, maszyny, towar)
• Zajęcia wynagrodzeń i wierzytelności od dłużników firmy

Wyjątek: zobowiązania nieobjęte układem (alimenty, czyny niedozwolone) nie podlegają zawieszeniu — komornik może prowadzić egzekucję dalej. Ale to bardzo rzadki przypadek dla firm.

📖 Czytaj więcej: PZU — wstrzymanie licytacji komorniczej · Komornik zajął konto firmowe — co robić?

Najszybszą i najskuteczniejszą metodą jest otwarcie Postępowania o Zatwierdzenie Układu (PZU). Cała procedura wstrzymująca egzekucję trwa zazwyczaj 3–7 dni:

1. Dzień 1–2: Pierwsza konsultacja, analiza dokumentów i wstępna strategia
2. Dzień 2–3: Zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym (nadzorcą układu)
3. Dzień 3–5: Sporządzenie spisu wierzytelności i propozycji układowych
4. Dzień 5–7: Obwieszczenie w KRZ o ustaleniu dnia układowego — od tego momentu ochrona jest aktywna
5. Tego samego dnia: Wysłanie komornikowi pisma wstrzymującego postępowanie egzekucyjne

Komornik jest zobowiązany do natychmiastowego wstrzymania czynności po otrzymaniu pisma. W praktyce zajęcia rachunków bankowych są zwalniane w ciągu 1–3 dni roboczych, terminy licytacji odwoływane.

Jeśli licytacja nieruchomości lub ruchomości jest wyznaczona w bliskim terminie, możliwe jest postępowanie awaryjne — w nadzwyczajnych przypadkach mec. Szałański uruchamia całą procedurę w ciągu 48–72 godzin.

📖 Czytaj więcej: PZU a licytacja komornicza — przewodnik · Komornik zajął konto — szybka reakcja · Moratorium na egzekucje