Postanowienie o ustaleniu planu spłaty: co oznacza, jakie terminy biegną i kiedy złożyć zażalenie

Dlaczego ten dokument jest taki ważny

Upadłość konsumencka ma dwie części. Najpierw syndyk ustala, komu jesteś winien, i sprzedaje majątek, który wchodzi do masy upadłości. Potem sąd decyduje, co dalej z resztą długów. Właśnie ta decyzja zapada w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty.

Z tą chwilą postępowanie się kończy (art. 491¹⁴ ust. 8). Jeśli w masie upadłości zostały pieniądze, syndyk jeszcze je rozdzieli między wierzycieli, ale raty z planu spłacasz już sam, przez czas wskazany przez sąd. Jeśli wykonasz plan, sąd umorzy pozostałe długi. Jeśli go porzucisz, umorzenia nie będzie (art. 491²⁰ ust. 3). Dlatego warto przeczytać to postanowienie uważnie, a nie tylko sprawdzić wysokość raty.

Jak sąd dochodzi do tego postanowienia

Po zakończeniu zgłaszania wierzytelności i sprzedaży majątku syndyk przygotowuje projekt planu spłaty z uzasadnieniem. Doręcza go Tobie i wierzycielom, a każdy ma czternaście dni na zajęcie stanowiska (art. 491¹⁴ ust. 1 i 3). Potem projekt trafia do sądu.

Sąd nie jest związany ani projektem syndyka, ani Twoim stanowiskiem, ani stanowiskiem wierzycieli. Bierze pod uwagę Twoje możliwości zarobkowe, koszty utrzymania Ciebie i osób na Twoim utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe, wysokość długów i to, ile wierzyciele już odzyskali w trakcie postępowania (art. 491¹⁵ ust. 4). Jeśli Ty, syndyk albo wierzyciel złożycie taki wniosek, sąd przeprowadzi rozprawę (art. 491¹⁴ ust. 4). Jak sąd liczy samą kwotę raty, opisuję w osobnym artykule: Plan spłaty wierzycieli: jaką kwotę ustala sąd.

Co znajdziesz w postanowieniu: cztery elementy

Ustawa wymienia, co sąd musi rozstrzygnąć (art. 491¹⁵ ust. 1). Czytając postanowienie, szukaj kolejno:

1. Listy wierzycieli uczestniczących w planie. Sprawdź, czy nikogo nie brakuje i czy nie ma tam kogoś, komu nic nie jesteś winien.
2. Podziału pieniędzy z masy upadłości. Jeśli syndyk coś sprzedał, sąd rozdziela te środki między wierzycieli. Jeśli nic nie zgromadzono, tego punktu nie będzie.
3. Oceny, jak doszło do niewypłacalności. Sąd ustala, czy doprowadziłeś do niej albo ją pogłębiłeś umyślnie lub przez rażące niedbalstwo. To ustalenie decyduje o długości planu.
4. Zakresu i okresu spłaty oraz części długów do umorzenia. Ile płacisz, przez ile miesięcy i jaka część zobowiązań zostanie umorzona po wykonaniu planu.

Ile może trwać plan

Jest jeszcze jedna zasada, o której mało kto wie. Do okresu spłaty wlicza się czas od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu (art. 491¹⁵ ust. 1d). Jeśli postępowanie trwało na przykład dwa lata, część planu masz już „za sobą”. Wyjątek: zaliczenie nie przysługuje, jeśli nie pokryłbyś w całości kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa. Warto sprawdzić, czy sąd uwzględnił ten okres w postanowieniu.

Tydzień na zażalenie: od kiedy liczyć

Na postanowienie w przedmiocie ustalenia planu spłaty przysługuje zażalenie (art. 491¹⁴ ust. 7). Termin wynosi tydzień (art. 224 ust. 1). Sposób liczenia zależy od tego, jak wydano postanowienie:

• na posiedzeniu niejawnym: postanowienie jest obwieszczane, więc termin biegnie od dnia obwieszczenia w KRZ (art. 224 ust. 2);
• na rozprawie: jeśli byłeś zawiadomiony o posiedzeniu, termin liczysz od dnia posiedzenia (art. 224 ust. 4).

Zażalenie rozpatruje sąd drugiej instancji w składzie trzech sędziów zawodowych (art. 222 ust. 1a). Od jego postanowienia przysługuje jeszcze skarga kasacyjna (art. 491¹⁷ ust. 1).

Kiedy zażalenie ma sens? Na przykład gdy sąd przyjął dochód, którego już nie masz, pominął osobę na Twoim utrzymaniu, nie wliczył okresu od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości albo uznał, że niewypłacalność powstała przez rażące niedbalstwo, choć dokumenty pokazują coś innego. Zażalenie to nie miejsce na ogólne niezadowolenie z wysokości raty. Musi wskazywać, co sąd ustalił lub ocenił błędnie. Tydzień mija szybko, więc jeśli coś Cię niepokoi, skonsultuj postanowienie od razu po obwieszczeniu.

Co zmienia się od chwili ustalenia planu

Komornik nie może wszcząć nowej egzekucji o stare długi

W okresie wykonywania planu niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji dotyczącej długów powstałych przed ustaleniem planu (art. 491¹⁵ ust. 6). Wyjątkiem są zobowiązania, których upadłość nie umarza, m.in. alimenty, grzywny i odszkodowania z przestępstwa (art. 491²¹ ust. 2).

Nie możesz pogarszać swojej sytuacji majątkowej

Przez cały plan nie wolno Ci dokonywać czynności, które mogłyby pogorszyć zdolność do jego wykonania (art. 491¹⁸ ust. 1). W praktyce chodzi o darowizny, sprzedaż majątku poniżej wartości, nowe poważne zobowiązania. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może się na taką czynność zgodzić albo zatwierdzić ją później (art. 491¹⁸ ust. 2). Zapytaj więc wcześniej, a nie po fakcie.

Co roku do końca kwietnia: sprawozdanie

Składasz sądowi sprawozdanie z wykonania planu za poprzedni rok: przychody, spłacone kwoty i większe nabyte składniki majątku, z kopią zeznania podatkowego (art. 491¹⁸ ust. 3). Szczegóły: Do kiedy złożyć sprawozdanie z wykonania planu spłaty.

Poręczyciel i współdłużnik nadal odpowiadają

Plan spłaty nie narusza praw wierzyciela wobec Twojego poręczyciela ani współdłużnika (art. 491¹⁵ ust. 5). Jeśli ktoś z rodziny poręczył Twój kredyt, bank nadal może dochodzić od niego zapłaty. Warto omówić to z tą osobą jeszcze przed końcem postępowania.

Gdy w trakcie planu coś się zmieni

• Nie dajesz rady płacić: sąd na Twój wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan i przedłużyć termin spłaty o najwyżej 18 miesięcy (art. 491¹⁹ ust. 1).
• Nie dasz rady trwale, z przyczyn od Ciebie niezależnych (np. ciężka choroba): sąd może uchylić plan i umorzyć niewykonane zobowiązania (art. 491¹⁹ ust. 2).
• Twoja sytuacja istotnie się poprawi z innych przyczyn niż wyższa pensja czy wyższe dochody z własnej pracy, na przykład dzięki spadkowi: wierzyciel albo Ty możecie wnioskować o zmianę planu (art. 491¹⁹ ust. 3). Podwyżka w pracy sama w sobie nie jest więc powodem do zmiany planu.

Najgorsze, co można zrobić, to przestać płacić i nic nie mówić. Sąd z urzędu albo na wniosek wierzyciela uchyla plan, gdy go nie wykonujesz, nie złożysz sprawozdania w terminie albo zatajasz przychody. Wtedy długi nie zostaną umorzone (art. 491²⁰ ust. od 1 do 3). Wyjątek dotyczy nieznacznego uchybienia albo sytuacji, gdy dalsze wykonywanie planu uzasadniają względy słuszności lub względy humanitarne.

Na końcu: postanowienie o umorzeniu

Po wykonaniu planu sąd stwierdza to postanowieniem i umarza długi sprzed ogłoszenia upadłości, których nie spłaciłeś w planie (art. 491²¹ ust. 1). Od tej chwili wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji o te długi (art. 491²¹ ust. 3). Nie umarza się m.in. alimentów, rent odszkodowawczych, grzywien i obowiązku naprawienia szkody z przestępstwa, a także długów, które umyślnie zataiłeś, jeśli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art. 491²¹ ust. 2).

Co zrobić w pierwszym tygodniu po obwieszczeniu

1. Zapisz datę obwieszczenia w KRZ i policz tydzień na ewentualne zażalenie.
2. Porównaj listę wierzycieli z własnymi dokumentami.
3. Sprawdź, czy sąd przyjął Twoje aktualne dochody i osoby na utrzymaniu.
4. Sprawdź, czy wliczono okres od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości.
5. Ustal, od kiedy i na jakie konto płacisz raty, zgodnie z treścią postanowienia.
6. Wpisz do kalendarza termin sprawozdania: 30 kwietnia każdego roku trwania planu.

Jeśli któryś punkt budzi wątpliwości, nie czekaj do ostatniego dnia terminu. Przejrzę postanowienie i powiem, czy zażalenie ma szansę, czy lepiej skupić się na spokojnym wykonaniu planu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)