Upadłość firmy w Warszawie: przebieg, koszty i właściwy sąd

Telefon, który odkładasz od tygodni

Prezesi spółek, którzy przychodzą do mnie na Piękną, prawie nigdy nie zaczynają rozmowy od słowa „upadłość”. Zaczynają od tego, że duży klient nie zapłacił za dwa etapy. Że ZUS poczeka, bo pensje są ważniejsze. Że bank obiecał wrócić z decyzją w sprawie limitu. A potem, gdzieś w połowie rozmowy, pada pytanie, które naprawdę ich gnębi: czy ja już powinienem był coś złożyć w sądzie?

Jeśli zadajesz sobie to samo pytanie, ten tekst jest dla Ciebie. Opiszę, kiedy firma musi złożyć wniosek o upadłość, który sąd w Warszawie się nim zajmie, ile to kosztuje i jak wygląda droga od wniosku do syndyka. Na końcu pokażę, kiedy zamiast upadłości lepiej sięgnąć po układ z wierzycielami.

Jedno chcę powiedzieć od razu. Upadłość nie jest karą ani wstydem. To procedura, którą ustawa przewidziała na sytuację, gdy firma nie jest w stanie płacić. Problemem bywa dopiero zwłoka, bo to ona przenosi długi spółki na prywatny majątek członków zarządu.

Kiedy firma musi złożyć wniosek o upadłość

Upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego). Ustawa zna dwa rodzaje niewypłacalności.

Pierwszy to utrata płynności. Dłużnik jest niewypłacalny, gdy utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1). Jeżeli opóźnienie w płaceniu przekracza trzy miesiące, prawo domniemywa, że tę zdolność utracił (art. 11 ust. 1a). Domniemanie da się obalić, ale to na Tobie spoczywa ciężar pokazania, że firma mimo wszystko płaci na bieżąco.

Drugi dotyczy spółek kapitałowych i innych jednostek z osobowością prawną lub zdolnością prawną. Są one niewypłacalne także wtedy, gdy ich zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten trwa dłużej niż dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2). Spółka może więc regulować faktury i jednocześnie być niewypłacalna w świetle bilansu.

Od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, biegnie 30 dni na złożenie wniosku (art. 21 ust. 1). W spółce obowiązek ten ciąży na każdym, kto ma prawo prowadzić jej sprawy i ją reprezentować, samodzielnie lub łącznie z innymi (art. 21 ust. 2). Zwróć uwagę na słowo „wystąpiła”. Termin liczy się od dnia, w którym firma stała się niewypłacalna, a nie od dnia, w którym Ty to zauważyłeś. Dlatego przy pierwszej rozmowie zawsze szukam z klientem daty najstarszej niezapłaconej faktury.

Kto może złożyć wniosek o upadłość firmy

Wniosek może złożyć sam dłużnik albo każdy z jego wierzycieli osobistych (art. 20 ust. 1). W spółce z o.o. czy spółce akcyjnej wniosek może zgłosić każdy członek zarządu uprawniony do reprezentacji, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2). W spółkach osobowych prawo to ma także każdy wspólnik odpowiadający za zobowiązania spółki bez ograniczenia (art. 20 ust. 2 pkt 1), a w spółce w likwidacji każdy z likwidatorów (art. 20 ust. 2 pkt 5).

Wierzyciel, który składa wniosek, musi uprawdopodobnić swoją wierzytelność (art. 24). Wystarczy mu więc faktura i dowód, że termin płatności minął. Kiedy to wierzyciel pierwszy idzie do sądu, tracisz wpływ na to, jak Twoja firma zostanie przedstawiona w sprawie. Wolę, żeby moi klienci decydowali sami, zanim zrobi to za nich ktoś inny.

Który sąd w Warszawie prowadzi upadłość firmy

Sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd rejonowy, sąd gospodarczy (art. 18). Właściwy jest sąd głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika (art. 19 ust. 1). Przy spółce domniemywa się, że jest nim siedziba (art. 19 ust. 1b). Przy przedsiębiorcy prowadzącym jednoosobową działalność liczy się główne miejsce wykonywania działalności (art. 19 ust. 1c).

W Warszawie jest to Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XVIII Wydział Gospodarczy, ul. Czerniakowska 100A, 00-454 Warszawa. Według informacji na stronie sądu wydział rozpoznaje sprawy upadłościowe i restrukturyzacyjne z obszaru Sądu Okręgowego w Warszawie oraz Sądu Okręgowego Warszawa-Praga, i to do niego kieruje się sprawy przedsiębiorców. Sprawy konsumentów prowadzi XIX Wydział. Jeśli siedziba Twojej spółki leży w gminie pod Warszawą, sprawdź najpierw, do którego okręgu sądowego ona należy.

Jak złożyć wniosek: tylko przez Krajowy Rejestr Zadłużonych

Do postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się przepisy o wnoszeniu pism przez system teleinformatyczny (art. 35 w związku z art. 216a ust. 1). W praktyce oznacza to jedno: wniosek i załączniki składasz wyłącznie przez system KRZ, na udostępnionych tam formularzach. Pismo złożone inaczej nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem. Strona sądu kieruje do systemu pod adresem prs.ms.gov.pl/krz. Wniosek podpisujesz kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 216a ust. 1a).

We wniosku podajesz m.in. dane firmy, NIP, miejsce głównego ośrodka działalności oraz okoliczności uzasadniające wniosek wraz z ich uprawdopodobnieniem (art. 22 ust. 1). Dłużnik dołącza do wniosku (art. 23 ust. 1):

• aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną,
• bilans sporządzony dla celów postępowania na dzień przypadający w okresie trzydziestu dni przed złożeniem wniosku,
• spis wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty oraz listę zabezpieczeń na majątku,
• oświadczenie o spłatach dokonanych w ciągu sześciu miesięcy przed złożeniem wniosku,
• spis dłużników firmy, wykaz tytułów egzekucyjnych i wykonawczych oraz informację o toczących się postępowaniach.

Jeśli któregoś dokumentu nie możesz dołączyć, musisz podać i uprawdopodobnić przyczyny (art. 23 ust. 3). Najwięcej pracy zwykle wymagają spis wierzycieli i bilans na potrzeby wniosku. Przy 30-dniowym terminie nie warto zostawiać ich na ostatni tydzień.

Ile kosztuje upadłość firmy w Warszawie

Koszty, które ponosisz na starcie, wynikają wprost z ustaw:

Zaliczka odpowiada jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Za trzeci kwartał 2025 r. wynosi ono 8851,42 zł. Dowód wpłaty dołączasz do wniosku. Jeśli go zabraknie, przewodniczący wezwie do uiszczenia zaliczki w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu wniosku (art. 22a). Sąd może też zażądać zaliczki wyższej niż ta kwota, pod rygorem odrzucenia wniosku (art. 32 ust. 5).

Co, jeśli firma nie ma już prawie nic? Sąd oddala wniosek, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na koszty postępowania albo wystarcza tylko na nie (art. 13 ust. 1). Oddalając wniosek wobec spółki wpisanej do KRS, sąd ustala też, czy można ją rozwiązać bez likwidacji (art. 13 ust. 2a). Mimo to złożenie wniosku ma sens. Członek zarządu, który chce się bronić przed odpowiedzialnością za długi spółki, musi wykazać, że wniosek zgłoszono we właściwym czasie (art. 299 § 2 Kodeksu spółek handlowych).

Co dzieje się po złożeniu wniosku

Po złożeniu wniosku sąd może, na wniosek albo z urzędu, zabezpieczyć majątek dłużnika (art. 36), na przykład ustanawiając tymczasowego nadzorcę sądowego (art. 38 ust. 1). Sprawę rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym (art. 27 ust. 1). Ustawa wyznacza sądowi dwa miesiące od złożenia wniosku na wydanie postanowienia w sprawie ogłoszenia upadłości (art. 27 ust. 3).

Jeśli sąd uwzględni wniosek, w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości wyznacza syndyka (art. 51 ust. 1 pkt 6) i wzywa wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi przez system teleinformatyczny w ciągu trzydziestu dni od obwieszczenia postanowienia w Rejestrze (art. 51 ust. 1 pkt 4). Od tej chwili majątkiem firmy zarządza syndyk. Upadły musi wskazać i wydać mu cały majątek oraz dokumenty, w tym księgi rachunkowe i korespondencję (art. 57 ust. 1). Sędzia-komisarz może też postanowić, że członkowie zarządu nie opuszczą kraju bez jego zezwolenia (art. 57 ust. 3 i 4).

Co grozi członkom zarządu, którzy zwlekają

Tu zaczyna się część, o której prezesi wolą nie słuchać. Niestety to ona decyduje o tym, czy po upadłości spółki zostanie Ci dom.

• Odszkodowanie. Osoby zobowiązane do złożenia wniosku odpowiadają za szkodę wyrządzoną przez jego niezłożenie w terminie, chyba że nie ponoszą winy (art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego). Gdy odszkodowania dochodzi wierzyciel, domniemywa się, że szkoda obejmuje całą jego niezaspokojoną wierzytelność (art. 21 ust. 3a).
• Długi spółki z o.o. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (art. 299 § 1 KSH).
• Zaległości podatkowe. Za zaległości podatkowe m.in. spółki z o.o., prostej spółki akcyjnej i spółki akcyjnej członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej).
• Zakaz prowadzenia działalności. Sąd może na okres od roku do dziesięciu lat pozbawić prawa prowadzenia działalności gospodarczej i pełnienia funkcji w spółkach osobę, która ze swojej winy nie złożyła wniosku w ustawowym terminie (art. 373 ust. 1 pkt 1).
• Odpowiedzialność karna. Członek zarządu, który nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej mimo powstania warunków uzasadniających upadłość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (art. 586 KSH).

Każdy z tych przepisów przewiduje albo dopuszcza obronę. Przy art. 299 KSH i art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego najmocniejsza jest ta sama: wniosek złożony na czas albo postępowanie restrukturyzacyjne otwarte lub układ zatwierdzony we właściwym czasie.

Zanim złożysz wniosek o upadłość: postępowanie o zatwierdzenie układu

Nie każda niewypłacalna firma musi zniknąć z rynku. Jeśli masz klientów, podpisane kontrakty i marżę, a problemem jest dług z przeszłości, rozważ postępowanie o zatwierdzenie układu. Może z niego skorzystać dłużnik niewypłacalny albo zagrożony niewypłacalnością, czyli taki, którego sytuacja wskazuje, że w niedługim czasie może stać się niewypłacalny (art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego).

Firma zawiera umowę z nadzorcą układu (art. 210 ust. 1) i przygotowuje propozycje dla wierzycieli. Mogą one przewidywać odroczenie terminu spłaty, raty, zmniejszenie długu, konwersję wierzytelności na udziały lub akcje albo zmianę zabezpieczenia (art. 156 ust. 1). Nie potrzebujesz zgody wszystkich. Układ jest przyjęty, gdy zagłosuje za nim większość głosujących wierzycieli, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności głosujących (art. 119 ust. 1).

Na czas zbierania głosów nadzorca może dokonać w KRZ obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego (art. 226a ust. 1). Od tej chwili stosuje się przepisy o zawieszeniu egzekucji i o ograniczeniu wypowiadania kluczowych umów (art. 226e w związku z art. 312 i art. 256). Jeśli w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia nie złożysz wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają (art. 226g). Opłata od wniosku o zatwierdzenie układu to 1000 zł (art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych).

Jest tu jeden haczyk, o którym mówię każdemu klientowi. Przepisy chroniące zarząd mówią o układzie zatwierdzonym we właściwym czasie albo w terminie na złożenie wniosku o upadłość (art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego, art. 299 § 2 KSH). Samo rozpoczęcie rozmów z wierzycielami nie zatrzymuje biegu 30 dni. Dlatego po układ najlepiej sięgnąć wtedy, gdy firma jest dopiero zagrożona niewypłacalnością. Gdy niewypłacalność już trwa, trzeba bardzo uważnie zważyć, czy układ zdąży, czy bezpieczniej złożyć wniosek o upadłość.

Przykład ilustracyjny: spółka instalacyjna z Białołęki

Przykład ilustracyjny. Postać i firma są fikcyjne, a opis służy pokazaniu mechanizmu.

Pan Tomasz jest prezesem spółki z o.o., która wykonuje instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych. Zatrudnia kilkanaście osób. Generalny wykonawca nie zapłacił za dwa etapy prac, a spółka, żeby utrzymać ludzi, przestała płacić dostawcom i odłożyła składki ZUS. Do kancelarii przychodzi, gdy najstarsza zaległość ma sześć tygodni, a jeden z hurtowników zapowiada pozew.

Siadamy do liczb. Spółka ma podpisane umowy na kolejne inwestycje i dodatnią marżę na bieżących zleceniach. Nie radzi sobie z długiem, który narósł w ostatnich miesiącach, ale nowa praca na siebie zarabia. To firma zagrożona niewypłacalnością, z realną przyszłością. Proponuję postępowanie o zatwierdzenie układu: nadzorca sporządza spisy wierzytelności i wstępny plan restrukturyzacyjny, dokonuje obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego, a spółka zbiera głosy wierzycieli pod propozycję rozłożenia zaległości na raty.

Gdyby portfel zleceń był pusty, a każdy nowy miesiąc powiększał stratę, rozmowa wyglądałaby inaczej. Wtedy doradziłbym wniosek o ogłoszenie upadłości złożony w terminie z art. 21 i przygotowany tak, żeby sąd nie musiał wzywać do jego uzupełnienia. Dla pana Tomasza jako członka zarządu to właśnie termin byłby najważniejszą tarczą.

Od czego zacząć w tym tygodniu

Nie musisz dziś wiedzieć, czy Twoja droga to upadłość, czy układ. Wystarczy, że przygotujesz trzy rzeczy: listę wierzycieli z kwotami i terminami płatności, datę najstarszej niezapłaconej faktury oraz zestawienie umów i zleceń na najbliższe miesiące. Z tym materiałem w ręku jesteśmy w stanie na pierwszej rozmowie ocenić, ile masz czasu i która ścieżka jest dla Ciebie bezpieczniejsza.

Jestem radcą prawnym i licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym (licencja nr 1306). Spotykamy się w biurze w Warszawie przy ul. Pięknej 24/26A albo w Białymstoku przy ul. Pułaskiego 33, a jeśli wolisz, także online. Zadzwoń pod numer 573 580 873 od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 18:00. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)