Upadłość spółki z o.o. krok po kroku: obowiązki zarządu

Krótka odpowiedź: gdy spółka z o.o. staje się niewypłacalna, każdy członek zarządu, który ma prawo ją reprezentować, ma 30 dni na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego). Wniosek składa się wyłącznie przez system teleinformatyczny, czyli Krajowy Rejestr Zadłużonych, z załącznikami z art. 23, oświadczeniem o prawdziwości danych, opłatą 1000 zł i zaliczką na wydatki. Spóźnienie otwiera drogę do osobistej odpowiedzialności za długi spółki (art. 299 KSH), za jej podatki i składki (art. 116 Ordynacji podatkowej), do zakazu prowadzenia działalności i do odpowiedzialności karnej (art. 586 KSH). Jeśli firma ma jeszcze szansę, alternatywą jest postępowanie o zatwierdzenie układu, ale zarząd chroni dopiero zatwierdzenie układu we właściwym czasie, a nie samo rozpoczęcie rozmów z wierzycielami.

Faktury dostawców czekają od miesięcy, a ZUS i urząd skarbowy przysyłają upomnienia. Jako członek zarządu spółki z o.o. masz obowiązki, których nie przeniesiesz na wspólników ani księgową.

Opisuję upadłość spółki z o.o. krok po kroku od strony zarządu, a na końcu pokazuję, kiedy warto jeszcze sprawdzić restrukturyzację. Stan prawny na 15 listopada 2026 r.

Krok 1. Czy spółka z o.o. jest już niewypłacalna?

Upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego). Dla spółki z o.o. ustawa przewiduje dwie podstawy niewypłacalności i każda z nich wystarcza osobno.

PodstawaNa czym polegaPrzepis
Utrata płynnościSpółka utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnychart. 11 ust. 1
Domniemanie utraty płynnościOpóźnienie w zapłacie zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiąceart. 11 ust. 1a
Nadmierne zadłużenieZobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku, a stan ten trwa ponad 24 miesiąceart. 11 ust. 2
Domniemanie nadmiernego zadłużeniaWedług bilansu zobowiązania, bez rezerw i zobowiązań wobec jednostek powiązanych, przekraczają aktywa ponad 24 miesiąceart. 11 ust. 5

Przy nadmiernym zadłużeniu nie wlicza się m.in. zobowiązań przyszłych i pożyczek od wspólnika (art. 11 ust. 4), a sąd może oddalić wniosek, jeśli spółce nie grozi wkrótce utrata płynności (art. 11 ust. 6).

Trzy miesiące opóźnienia to domniemanie, a nie początek niewypłacalności. Jeśli spółka przestała płacić wcześniej, bo nie miała z czego, zarząd czekający na „trzeci miesiąc” liczy termin od złej daty.

Krok 2. Kto ma złożyć wniosek i do kiedy?

Dłużnik musi zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości najpóźniej w ciągu 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (art. 21 ust. 1). W spółce z o.o. obowiązek ten spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo prowadzić jej sprawy i ją reprezentować, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2).

Z tych dwóch przepisów wynika, jak to wygląda w zarządzie kilkuosobowym:

Wyjątek dotyczy egzekucji przez zarząd przymusowy albo sprzedaż przedsiębiorstwa, jeśli obowiązek powstał w jej trakcie (art. 21 ust. 5). Zwykłe zajęcie konta do niego nie należy. Więcej o liczeniu terminu piszę w artykule o terminie 30 dni na wniosek o upadłość.

Krok 3. Restrukturyzacja czy upadłość?

Zanim zarząd zacznie kompletować wniosek o upadłość, powinien odpowiedzieć sobie na jedno pytanie: czy spółka po zmniejszeniu lub rozłożeniu długów będzie zarabiać na bieżące koszty i raty? Jeśli tak, warto policzyć układ. Jeśli nie, upadłość jest uczciwszym wyjściem dla wszystkich, także dla zarządu.

Prawo i finanse przypominają tu szachownicę: każdy wierzyciel (art. 20 ust. 1) może w każdej chwili złożyć własny wniosek o upadłość, a urząd skarbowy po bezskutecznej egzekucji sięgnie po członków zarządu. Zaczynałem w finansach w 1995 roku i przez 23 lata oceniałem ryzyko dłużników. Dziś jako radca prawny i doradca restrukturyzacyjny widzę, że zarząd, który decyduje w pierwszych dniach, ma więcej możliwych ruchów.

Porównanie obu dróg opisałem w tekście restrukturyzacja czy upadłość.

Krok 4. Co musi zawierać wniosek o upadłość spółki z o.o.?

Wniosek zawiera dane spółki (nazwa, KRS, NIP, siedziba, adres), dane członków zarządu, miejsce głównego ośrodka działalności oraz okoliczności uzasadniające wniosek i ich uprawdopodobnienie (art. 22 ust. 1). Najwięcej pracy wymagają załączniki z art. 23 ust. 1, które dołącza dłużnik:

ZałącznikCo przygotowaćPrzepis
Wykaz majątkuAktualny, z szacunkową wyceną składnikówart. 23 ust. 1 pkt 1
Bilans dla celów postępowaniaSporządzony na dzień przypadający w ciągu 30 dni przed złożeniem wnioskupkt 2
Spis wierzycieliAdresy, kwoty i terminy zapłaty oraz lista zabezpieczeń z datami ustanowieniapkt 3
Oświadczenie o spłatachSpłaty wierzytelności i innych długów z sześciu miesięcy przed wnioskiempkt 4
Spis dłużników spółkiAdresy, kwoty, daty powstania i terminy zapłaty należnościpkt 5
Tytuły egzekucyjne i wykonawczeWykaz tytułów przeciwko spółcepkt 6
Obciążenia i postępowaniaInformacja o postępowaniach dotyczących ustanowienia na majątku hipotek, zastawów, zastawów rejestrowych i skarbowych oraz innych obciążeń podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub rejestrach, a także o innych postępowaniach sądowych, administracyjnych, sądowoadministracyjnych i przed sądami polubownymi dotyczących majątkupkt 7
Adresy zamieszkaniaCzłonków zarządu i likwidatorówpkt 8
Wielkość spółkiZatrudnienie i progi obrotu oraz aktywów z dwóch ostatnich lat obrotowychpkt 9

Jeśli jakiegoś dokumentu nie da się dołączyć, trzeba podać przyczynę i ją uprawdopodobnić (art. 23 ust. 3). Do wniosku dołączasz także oświadczenie o prawdziwości danych. Bez niego sąd zwraca wniosek bez wzywania do uzupełnienia (art. 25 ust. 1 i 3), a za nieprawdziwe oświadczenie dłużnik odpowiada za szkodę (art. 25 ust. 2).

Krok 5. Ile kosztuje wniosek i jak go złożyć w KRZ?

Od wniosku o ogłoszenie upadłości pobiera się opłatę stałą 1000 zł (art. 74 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Wnioskodawca uiszcza też zaliczkę na wydatki w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale poprzedniego roku, ogłaszanego przez Prezesa GUS, i dołącza dowód jej uiszczenia (art. 22a Prawa upadłościowego). Bez zaliczki przewodniczący wzywa do jej wpłaty w tydzień pod rygorem zwrotu wniosku. Sąd może zażądać zaliczki wyższej (art. 32 ust. 5). Pełne zestawienie kosztów znajdziesz w artykule ile kosztuje upadłość firmy.

Pisma i dokumenty w postępowaniu upadłościowym wnosi się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, z użyciem udostępnionych tam formularzy (art. 216a ust. 1). Ten system to Krajowy Rejestr Zadłużonych. Pismo złożone inaczej nie wywołuje skutków prawnych. Wniosek opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo uwierzytelnia w dostępny w systemie sposób, który pozwala potwierdzić pochodzenie i integralność danych (art. 216a ust. 1a), a załączniki dołącza w postaci elektronicznej (ust. 1b).

Wniosek na papierze nie dotrzymuje więc terminu z art. 21. Więcej w tekście o Krajowym Rejestrze Zadłużonych.

Firmie brakuje płynności?

Porozmawiajmy o tym, ile i komu firma jest winna. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna.

Krok 6. Co się dzieje po złożeniu wniosku?

Po złożeniu wniosku sąd na wniosek albo z urzędu może zabezpieczyć majątek dłużnika (art. 36), na przykład ustanawiając tymczasowego nadzorcę sądowego (art. 38 ust. 1).

Sąd oddala też wniosek, jeśli majątek spółki nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania albo wystarcza tylko na nie (art. 13 ust. 1). Oddalając wniosek z tej przyczyny, sąd ustala, czy materiał w sprawie daje podstawę do rozwiązania spółki bez postępowania likwidacyjnego (art. 13 ust. 2a). Dla zarządu ważne jest jedno: art. 299 § 2 KSH mówi o tym, że wniosek zgłoszono we właściwym czasie, a nie o tym, że sąd ogłosił upadłość.

Krok 7. Jakie obowiązki ma zarząd po ogłoszeniu upadłości?

Z dniem ogłoszenia upadłości spółka traci prawo zarządu majątkiem wchodzącym do masy upadłości oraz możliwość korzystania z niego i rozporządzania nim (art. 75 ust. 1). Majątkiem zarządza syndyk. Obowiązki po stronie spółki zostają jednak konkretne:

Sędzia-komisarz może też postanowić, że członkowie zarządu nie opuszczą Polski bez jego zezwolenia (art. 57 ust. 3 i 4). Na to postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 5).

Niewydanie majątku, ksiąg, korespondencji lub danych elektronicznych to osobna podstawa zakazu prowadzenia działalności (art. 373 ust. 1 pkt 2). Dlatego dokumenty warto skompletować przed złożeniem wniosku.

Krok 8. Co grozi zarządowi za spóźniony wniosek?

Konsekwencje spóźnienia wynikają z kilku ustaw i działają niezależnie od siebie:

RyzykoNa czym polegaJak można się uwolnić
Odszkodowanie wobec wierzyciela (art. 21 ust. 3 i 3a Prawa upadłościowego)Osoby zobowiązane odpowiadają za szkodę wyrządzoną niezłożeniem wniosku w terminie. Ustawa domniemywa, że szkoda obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelnościBrak winy, w szczególności otwarcie w terminie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie w terminie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu
Długi spółki (art. 299 § 1 KSH)Gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązaniaWniosek o upadłość zgłoszony we właściwym czasie albo wydane w tym samym czasie postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego lub o zatwierdzeniu układu; brak winy; brak szkody wierzyciela (art. 299 § 2)
Podatki (art. 116 Ordynacji podatkowej)Solidarna odpowiedzialność całym majątkiem za zaległości podatkowe, których termin płatności upływał w czasie pełnienia funkcji, także przez byłych członków zarządu (§ 2 i § 4)Wniosek o upadłość we właściwym czasie, otwarcie w tym czasie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu; brak winy; wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja zaspokoi zaległości w znacznej części
Składki ZUS (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych)Art. 116 Ordynacji stosuje się odpowiednioJak przy podatkach
Zakaz prowadzenia działalności (art. 373 Prawa upadłościowego)Sąd może orzec zakaz na okres od roku do 10 lat wobec osoby, która ze swojej winy nie złożyła wniosku w terminie, a także wobec osoby faktycznie zarządzającej, która istotnie się do tego przyczyniła (ust. 1 pkt 1 i 1a)Brak winy. Postępowanie wszczyna się wyłącznie na wniosek, m.in. wierzyciela lub syndyka (art. 376 ust. 1), w terminach z art. 377
Odpowiedzialność karna (art. 586 KSH)Za niezgłoszenie wniosku mimo powstania warunków do upadłości: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do rokuZłożenie wniosku

Zwróć uwagę na słowa, których używają te przepisy. Przy upadłości wystarcza zgłoszenie wniosku we właściwym czasie. Przy restrukturyzacji art. 299 § 2 KSH i art. 116 Ordynacji podatkowej wymagają otwarcia postępowania albo zatwierdzenia układu w tym czasie. Samo podjęcie rozmów z wierzycielami, a nawet obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego, nie jest na tej liście. Szczegółowo opisuję to w artykule o art. 299 KSH, a o zakazie w tekście o zakazie prowadzenia działalności.

Kiedy postępowanie o zatwierdzenie układu ma sens?

W postępowaniu o zatwierdzenie układu spółka zawiera umowę z nadzorcą układu (art. 210 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego), sama zbiera głosy wierzycieli, a potem składa do sądu wniosek o zatwierdzenie układu. Po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych i wstępnego planu restrukturyzacyjnego nadzorca może dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w KRZ (art. 226a ust. 1).

Od obwieszczenia do złożenia wniosku o zatwierdzenie układu albo do prawomocnego umorzenia postępowania nie można ogłosić upadłości spółki, a rozpoznanie wniosku o upadłość zostaje wstrzymane (art. 9a ust. 2 Prawa upadłościowego). Osobno ustawa chroni spółkę przed komornikiem. Od obwieszczenia do zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu albo prawomocnego umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu (art. 226d Prawa restrukturyzacyjnego) stosuje się odpowiednio art. 312 (art. 226e). Egzekucja z majątku spółki wszczęta przed obwieszczeniem ulega zawieszeniu z mocy prawa, a nowej nie można do tego majątku skierować (art. 312 ust. 1 i 4). Wyjątek dotyczy egzekucji alimentów oraz niektórych rent odszkodowawczych i rent z tytułu zamiany prawa dożywocia (art. 312 ust. 5). W tym samym okresie działa ochrona kluczowych umów z art. 256. Jeśli w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia spółka nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa (art. 226g).

Ta droga ma sens, gdy spółka ma zamówienia i marżę, a problemem są dawne długi. Ochronę z art. 299 § 2 KSH daje jednak postanowienie o zatwierdzeniu układu wydane we właściwym czasie, więc późny start skraca margines. Procedurę opisałem w tekście o postępowaniu o zatwierdzenie układu krok po kroku.

Przykład: spółka meblowa i trzy miesiące zwłoki

Przykład jest fikcyjny. Spółka z o.o. produkuje meble na zamówienie. Ma dwóch członków zarządu z reprezentacją łączną. Jej oś czasu mogłaby wyglądać tak:

DataZdarzenieZnaczenie dla zarządu
10 marcaMija termin zapłaty faktury dostawcy płyt na 180 000 zł. Spółka jej nie płaci, a potem zalega też z ZUS i VATZarząd powinien ocenić, czy spółka utraciła zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań
11 czerwcaOpóźnienie w zapłacie najstarszej faktury przekracza trzy miesiąceDziała domniemanie z art. 11 ust. 1a. Niewypłacalność mogła jednak powstać wcześniej
15 czerwcaCzłonkowie zarządu spierają się o dalsze kroki i idą do doradcyKażdy z nich może sam zgłosić wniosek (art. 20 ust. 2 pkt 2). Decyzja: szybki układ z realnym planem albo wniosek o upadłość

Jeśli zamówienia pokrywają koszty i raty, zarząd zawiera umowę z nadzorcą układu. Jeśli liczby się nie bronią, kompletuje dokumenty z art. 23 i składa wniosek o upadłość w KRZ. W obu wariantach najwięcej kosztuje zwłoka od 10 marca, bo termin z art. 21 mógł już upłynąć.

Od czego zacząć w tym tygodniu?

  1. Ustal datę. Sprawdź, od kiedy spółka nie płaci wymagalnych zobowiązań i jak bilans wygląda w ostatnich 24 miesiącach.
  2. Spisz wierzycieli i dłużników spółki. Przydadzą się i do wniosku, i do układu.
  3. Zabezpiecz dokumenty. Księgi, umowy, korespondencję i dane z systemów. Po ogłoszeniu upadłości wydasz je syndykowi.
  4. Wstrzymaj selektywne spłaty. Wykażesz je w oświadczeniu z art. 23 ust. 1 pkt 4.
  5. Załóż konto w KRZ i przygotuj podpis elektroniczny. Bez tego nie złożysz wniosku w terminie.

Prowadziłem ponad 350 postępowań i moim zdaniem najwięcej możliwości ma zarząd, który zajmuje się problemem, zanim termin z art. 21 dobiegnie końca. Przyślij listę wierzycieli i ostatni bilans. Na bezpłatnej konsultacji ocenimy, czy spółka ma szansę na układ, czy trzeba złożyć wniosek o upadłość, i ile zostało czasu. Zadzwoń pod numer 573 580 873 (od poniedziałku do piątku, 8:00-18:00) albo umów spotkanie w biurze w Warszawie przy ul. Pięknej 24/26A lub w Białymstoku przy ul. Pułaskiego 33.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Najpóźniej w ciągu 30 dni od dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna (art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego). Obowiązek ma każdy, kto ma prawo prowadzić sprawy spółki i ją reprezentować, samodzielnie lub łącznie z innymi (art. 21 ust. 2).

Gdy utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1) albo gdy jej zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku dłużej niż 24 miesiące (art. 11 ust. 2). Opóźnienie w zapłacie ponad trzy miesiące tworzy domniemanie utraty płynności (art. 11 ust. 1a).

Tak. Wniosek wobec osoby prawnej może zgłosić każdy, kto ma prawo prowadzić jej sprawy i ją reprezentować, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 20 ust. 2 pkt 2 Prawa upadłościowego).

Opłata stała wynosi 1000 zł (art. 74 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do tego dochodzi zaliczka na wydatki równa przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z trzeciego kwartału poprzedniego roku (art. 22a Prawa upadłościowego). Sąd może zażądać wyższej zaliczki.

Wykazując, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie z jego winy albo że wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 KSH).

Tak, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna i nie zachodzi żadna z przesłanek uwolnienia z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność obejmuje zaległości z terminem płatności w czasie pełnienia funkcji. Do składek ZUS przepis stosuje się odpowiednio (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Długi firmy wymykają się spod kontroli?

Na pierwszej, bezpłatnej rozmowie sprawdzimy, czy wystarczy rozmowa z bankiem, czy lepszy będzie układ z wierzycielami.

Postępowanie o zatwierdzenie układuUmów konsultację
MS
mec. Mariusz Szałański

Radca prawny, licencjonowany doradca restrukturyzacyjny (nr lic. 1306), mediator przy KIDR. Ponad 23 lata doświadczenia na styku prawa i finansów. Założyciel Kancelarii Szałański i Partnerzy.

Powiązane artykuły i strony