Wniosek o upadłość konsumencką 2026: przez KRZ czy na papierze? Jak go wypełnić krok po kroku

Skąd przekonanie, że „tylko przez internet”

Od grudnia 2021 roku postępowania upadłościowe prowadzi się elektronicznie, w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Zasada jest taka, że pisma składa się wyłącznie przez system, a pismo złożone inaczej nie wywołuje skutków (art. 216a ust. 1 Prawa upadłościowego). Stąd wzięło się przekonanie, że bez komputera i konta w KRZ nie złożysz wniosku.

Ustawa przewiduje jednak wyjątek dla osoby, która sama składa wniosek o własną upadłość konsumencką. Do jej wniosku i dalszych pism stosuje się odpowiednio art. 216aa (art. 491² ust. 3). Ten przepis pozwala składać pisma z pominięciem systemu, a nawet przekazać treść wniosku ustnie w biurze podawczym. Jeśli korzystasz z drogi papierowej, wniosek składasz na urzędowym formularzu.

Trzy drogi złożenia wniosku

Przy biurze podawczym procedura jest opisana w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości (Dz.U. 2021 poz. 1839, § 3). Okazujesz dowód osobisty, wskazujesz, że składasz wniosek, podajesz jego treść i przekazujesz dokumenty. Pracownik wprowadza wniosek do systemu, a Ty podpisujesz wydruk wraz z wykazem załączników. Uwaga praktyczna: to, co powiesz przy okienku, musi zawierać wszystkie informacje wymagane we wniosku. Dlatego warto przyjść z wypełnionym formularzem albo przynajmniej z kompletem danych na kartce.

Formularz część po części

Wzór formularza określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wzorów formularzy wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 392). Ma 17 części. Poniżej te, nad którymi trzeba się naprawdę zatrzymać. Treść, jaką musi zawierać wniosek, wynika z art. 491² ust. 4 Prawa upadłościowego.

Punkty od 1 do 3: sąd, dane dłużnika i żądanie

Wpisujesz sąd, dane osobowe, adres i ewentualnego pełnomocnika. Sąd jest ten, w którego okręgu masz główny ośrodek swojej działalności, a u osoby, która nie prowadzi firmy, domniemywa się, że jest to miejsce zwykłego pobytu (art. 19 Prawa upadłościowego). W części 3 jest pytanie, czy zgadzasz się na udział w postępowaniu o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli. Jeśli zaznaczysz „tak”, sąd może skierować Cię do tego postępowania zamiast ogłaszać upadłość. Pouczenie na formularzu ostrzega, że wiąże się to z koniecznością wpłacenia zaliczki w wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Zastanów się nad tym, zanim zaznaczysz.

4. Wykaz majątku

Wszystko, co masz: mieszkanie, samochód, oszczędności, pieniądze na kontach, należności, które ktoś jest Ci winien. Przy każdym składniku podajesz szacunkową wartość, miejsce, w którym się znajduje, i informację, czy jest na nim zabezpieczenie (np. hipoteka). Wykaz ma być „aktualny i zupełny” (art. 491² ust. 4 pkt 4). Pominięcie czegoś, nawet niechcący, potrafi bardzo skomplikować sprawę.

Punkty 5 i 6: wierzyciele i wierzytelności sporne

To zwykle najbardziej pracochłonna część. Przy każdym wierzycielu podajesz adres, kwotę i termin zapłaty (art. 491² ust. 4 pkt 5). Pomagają w tym umowy, wezwania do zapłaty, pisma od windykatorów i komornika, a także raport z BIK. Jeśli nie zgadzasz się z jakimś długiem, wpisujesz go do spisu wierzytelności spornych i zaznaczasz, w jakim zakresie go kwestionujesz. Wpisanie długu do spisu spornych nie oznacza jego uznania (art. 491² ust. 4 pkt 6).

Punkty 7 i 8: dochody i koszty utrzymania z ostatnich 6 miesięcy

Wynagrodzenie, emerytura, świadczenia, umowy, darowizny. Po drugiej stronie wydatki na utrzymanie Twoje i osób, które utrzymujesz: czynsz, jedzenie, leki. Sąd na tej podstawie widzi, ile realnie możesz spłacać. Podawaj kwoty zgodne z wyciągami, bo sąd i syndyk mogą je porównać.

Punkty 9 i 10: czynności z ostatnich 12 miesięcy

Tu wpisujesz, co w ciągu ostatniego roku sprzedałeś, darowałeś albo w inny sposób przekazałeś, jeśli chodziło o nieruchomości, akcje lub udziały, a także ruchomości, wierzytelności i inne prawa o wartości ponad 10 000 zł (art. 491² ust. 4 pkt 9 i 10). Ta część bywa najbardziej wstydliwa, a zarazem najważniejsza. Lepiej opisać sprzedaż samochodu i wyjaśnić, na co poszły pieniądze, niż liczyć, że nikt jej nie zauważy.

Punkty 11 i 12: uzasadnienie i dowody

Własnymi słowami opisujesz, jak doszło do niewypłacalności, i uprawdopodabniasz to dokumentami (art. 491² ust. 4 pkt 3). Utrata pracy, choroba, rozwód, poręczenie cudzego kredytu, nieudana działalność. Nie musisz pisać prawniczym językiem. Ważne, żeby opis był prawdziwy i spójny z resztą wniosku.

Punkty od 13 do 17: załączniki, oświadczenie i podpis

Na koniec wymieniasz załączniki i podpisujesz oświadczenie o prawdziwości danych. To nie formalność. Jeśli dane okażą się nieprawdziwe, odpowiadasz za szkodę, jaką to wyrządziło (art. 491² ust. 5b), a za podanie nieprawdziwych danych we wniosku grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (art. 522 ust. 1).

Ile to kosztuje

Od wniosku o ogłoszenie upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej pobiera się opłatę podstawową (art. 76a pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), która wynosi 30 zł (art. 14 ust. 3 tej ustawy). Jeśli korzystasz z pomocy prawnika, dochodzi jego wynagrodzenie.

Najczęstsze błędy, przez które sprawa się przeciąga

• Puste rubryki. Pouczenie na formularzu wymaga, żeby każdą niezacieniowaną rubrykę wypełnić albo przekreślić. Puste pole to brak formalny.
• Niekompletny spis wierzycieli. Brak adresu albo terminu zapłaty, pominięty dług u znajomego, zapomniana chwilówka.
• Kwoty „na oko”. Dochody i koszty, które nie zgadzają się z wyciągami.
• Przemilczana sprzedaż. Pominięcie w częściach 9 i 10 sprzedaży albo darowizny z ostatniego roku.
• Brak opłaty. Nieopłacony wniosek nie pójdzie dalej. Pouczenie na formularzu przewiduje wezwanie do uzupełnienia braków w terminie tygodniowym, a po jego upływie zwrot wniosku.

Co dzieje się po złożeniu wniosku

Sąd sprawdza wniosek i decyduje o ogłoszeniu upadłości. Jeśli ją ogłosi, wyznacza syndyka, a informacja trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych. Syndyk ustala majątek i listę wierzytelności, a na końcu sąd ustala plan spłaty albo umarza zobowiązania. O całym przebiegu, kosztach i czasie trwania piszę szerzej w artykule jak ogłosić upadłość konsumencką w 2026 roku.

Sam czy z prawnikiem?

Wniosek można przygotować samodzielnie, a formularz jest napisany tak, żeby dało się go wypełnić bez prawnika. Pomoc przydaje się wtedy, gdy masz wielu wierzycieli, majątek, sprzedałeś coś w ostatnim roku albo zadłużenie powstało w okolicznościach, które trzeba dobrze opisać. Wtedy jedna rozmowa przed złożeniem wniosku oszczędza miesiące wyjaśnień później.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)