Jak ogłosić upadłość konsumencką w 2026 roku?

Długi przerosły możliwości spłaty. Wierzyciele dzwonią, komornik wysyła pisma, a konto bankowe jest zablokowane. Upadłość konsumencka to w takiej sytuacji jedyna legalna droga do oddłużenia i nowego startu finansowego. W 2025 roku skorzystało z niej rekordowe 21 266 osób w Polsce — to nie jest narzędzie wyjątkowe, lecz powszechne rozwiązanie prawne dostępne dla każdego niewypłacalnego konsumenta.

W tym poradniku wyjaśniamy krok po kroku: kto może złożyć wniosek, w jakiej formie (KRZ czy papierowo), do którego sądu, co musi zawierać wniosek, ile kosztuje procedura i jak przebiega całe postępowanie — od złożenia wniosku po oddłużenie.

1. Czym jest upadłość konsumencka i kto może z niej skorzystać w 2026 roku?

Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe uregulowane w art. 491¹ i następnych ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe, przeznaczone dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Jego celem jest oddłużenie — czyli umorzenie zobowiązań, których dłużnik nie jest w stanie spłacić.

Kto może złożyć wniosek?

• Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej — konsument w rozumieniu ustawy.
• Były przedsiębiorca — po wykreśleniu z CEIDG lub KRS. Nie trzeba czekać żadnego okresu karencji.
• Były wspólnik spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej) — po wykreśleniu z rejestru lub utracie statusu wspólnika.

Czym jest niewypłacalność?

Podstawową przesłanką jest niewypłacalność — czyli utrata zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 Prawa upadłościowego). W praktyce przyjmuje się, że dłużnik jest niewypłacalny, gdy opóźnienie w spłacie przekracza 3 miesiące.

2. KRZ a wniosek papierowy — art. 216aa Prawa upadłościowego

Od 1 grudnia 2021 r. postępowania upadłościowe wobec osób fizycznych toczą się w systemie Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ) — platformie elektronicznej dostępnej pod adresem krz.ms.gov.pl.

Jednak ustawodawca przewidział wyjątek. Zgodnie z art. 216aa Prawa upadłościowego:

Konsument działający bez pełnomocnika (samodzielnie) może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w formie papierowej — na urzędowym formularzu, bezpośrednio w biurze podawczym sądu lub pocztą.

Natomiast konsument korzystający z pomocy pełnomocnika (radcy prawnego, adwokata) musi złożyć wniosek wyłącznie przez system KRZ.

Tabela: forma wniosku w zależności od reprezentacji

3. Do jakiego sądu złożyć wniosek? Właściwość miejscowa

Wniosek o upadłość konsumencką składa się do sądu rejonowego (wydziału gospodarczego ds. upadłościowych i restrukturyzacyjnych) właściwego ze względu na główny ośrodek podstawowej działalności dłużnika — tzw. COMI (Center of Main Interests).

W Polsce działa 31 sądów upadłościowych — nie każdy sąd rejonowy rozpatruje sprawy upadłościowe. Właściwość zależy od kodu pocztowego i miasta zamieszkania.

4. Co musi zawierać wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej musi zawierać następujące elementy:

• Dane osobowe dłużnika — imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania (faktyczny, nie zameldowania).
• Wykaz majątku z szacunkową wyceną — nieruchomości, pojazdy, oszczędności, papiery wartościowe, inne składniki majątkowe.
• Spis wierzycieli z adresami i kwotami — pełna lista wszystkich zobowiązań z podaniem wierzyciela, kwoty głównej, odsetek i adresu.
• Lista zabezpieczeń na majątku — hipoteki, zastawy, przewłaszczenia na zabezpieczenie.
• Oświadczenie o prawdziwości danych — pod rygorem odpowiedzialności karnej.
• Informacja o czynnościach prawnych z ostatnich 12 miesięcy dotyczących nieruchomości oraz z ostatnich 6 miesięcy dotyczących ruchomości o wartości ponad 10 000 zł (sprzedaż, darowizna, zamiana).
• Dowód uiszczenia opłaty sądowej — 30 zł.

5. Etapy postępowania upadłościowego konsumenckiego

Postępowanie upadłościowe konsumenckie przebiega przez kilka kolejnych etapów:

• 1
  Złożenie wniosku
  Dłużnik składa wniosek do właściwego sądu — przez KRZ lub papierowo (jeśli działa bez pełnomocnika). Wniosek musi zawierać wszystkie wymagane elementy i być opłacony (30 zł).
• 2
  Rozpoznanie wniosku przez sąd (1–3 miesiące)
  Sąd bada wniosek formalnie i merytorycznie. Może wezwać do uzupełnienia braków. Postępowanie odbywa się na posiedzeniu niejawnym — obecność dłużnika nie jest wymagana.
• 3
  Ogłoszenie upadłości — wyznaczenie syndyka
  Sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości i wyznacza syndyka. Z tym dniem egzekucje komornicze zostają zawieszone, a majątek dłużnika staje się masą upadłości.
• 4
  Ustalenie masy upadłości i likwidacja
  Syndyk ustala skład i wartość majątku dłużnika. Dokonuje sprzedaży składników masy upadłości (nieruchomości, pojazdów, wartościowych ruchomości). Środki trafiają na spłatę wierzycieli.
• 5
  Plan spłaty lub umorzenie zobowiązań
  Sąd ustala plan spłaty wierzycieli (zazwyczaj od 12 do 84 miesięcy) lub — w przypadku trwałej niezdolności do spłaty — umarza zobowiązania bez planu spłaty.
• 6
  Wykonanie planu spłaty — oddłużenie
  Po prawidłowym wykonaniu planu spłaty sąd wydaje postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań. Dłużnik uzyskuje pełne oddłużenie — nowy start finansowy.

6. Ile kosztuje upadłość konsumencka?

FAQ — 7 najczęstszych pytań o upadłość konsumencką

1. Czy mogę ogłosić upadłość konsumencką mając pracę?

Tak. Praca i dochody nie wykluczają upadłości konsumenckiej. Wpływają natomiast na długość planu spłaty wierzycieli — im wyższe dochody, tym dłuższy plan spłaty może ustalić sąd.

2. Czy stracę mieszkanie?

Zależy od wartości nieruchomości i okoliczności sprawy. Syndyk może sprzedać nieruchomość w ramach likwidacji masy upadłości, ale sąd wydziela z uzyskanej kwoty środki na wynajem mieszkania — równowartość czynszu za okres 12–24 miesięcy.

3. Czy mogę złożyć wniosek papierowo?

Tak — jeśli działasz bez pełnomocnika. Art. 216aa Prawa upadłościowego dopuszcza formę papierową dla konsumentów niereprezentowanych przez pełnomocnika. Jeśli korzystasz z pełnomocnika — wniosek musi zostać złożony wyłącznie przez system KRZ.

4. Ile trwa cała procedura?

Od złożenia wniosku do pełnego oddłużenia: od 12 do 84 miesięcy. Czas zależy od etapu likwidacji majątku i długości planu spłaty ustalonego przez sąd. Sam wniosek jest rozpatrywany zazwyczaj w ciągu 1–3 miesięcy.

5. Czy komornik przestanie ściągać po złożeniu wniosku?

Dopiero po ogłoszeniu upadłości przez sąd. Sam wniosek nie wstrzymuje automatycznie egzekucji komorniczych — zawieszenie następuje z mocy prawa dopiero z dniem wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości.

6. Czy małżonek też musi ogłosić upadłość?

Nie — upadłość ogłasza się indywidualnie. Jednak z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości.

7. Czy po upadłości mogę wziąć kredyt?

Tak — po wykonaniu planu spłaty i uzyskaniu oddłużenia. Formalnie nie ma zakazu zaciągania zobowiązań. W praktyce zdolność kredytowa odbudowuje się stopniowo. Szczegóły opisujemy w artykule: Kredyt po restrukturyzacji — czysta karta →

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Podstawy prawne: art. 491¹ i nast., art. 216aa ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, art. 11 Prawa upadłościowego. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z radcą prawnym lub doradcą restrukturyzacyjnym.