Krótka odpowiedź: małżonkowie nie złożą jednego wspólnego wniosku o upadłość konsumencką. Jeśli oboje chcecie się oddłużyć, każde z Was składa własny wniosek. Sąd może za to połączyć Wasze sprawy: przed ogłoszeniem upadłości do wspólnego rozpoznania (art. 219 k.p.c. w zw. z art. 35 i art. 4912 ust. 1 Prawa upadłościowego), a po ogłoszeniu do wspólnego prowadzenia (art. 215 ust. 5 Prawa upadłościowego, który wprost wymienia małżonków). Jednej „upadłości małżeństwa” jednak nie ma.
Jeden wniosek czy dwa? Upadłość konsumencka małżonków w praktyce
Typowe pytanie brzmi: „mamy wspólny kredyt, to może złożymy jeden wniosek?”. Odpowiedź jest prosta i daje ją nawet poradnik Ministerstwa Sprawiedliwości dla dłużników: wspólnego wniosku nie ma. Ważne jest za to, czy wniosek dotyczy jednego z Was, czy obojga.
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| Oboje jesteście niewypłacalni i chcecie się oddłużyć | Dwa osobne wnioski, z prośbą o połączenie spraw |
| Niewypłacalny jest tylko jeden z Was | Jeden wniosek, wyłącznie o upadłość tego małżonka |
| Macie wspólny kredyt i żadne z Was nie jest w stanie go spłacać | Wspólny kredyt nie daje prawa do jednego wniosku; każde występuje o własną upadłość |
| Macie rozdzielność majątkową | Niczego to nie zmienia: wnioski i oddłużenie nadal są osobne |
Dlaczego tak? Bo niewypłacalność ocenia się osobno dla każdego dłużnika. Upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10 Prawa upadłościowego), czyli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1). Ślub z osobą, która nie płaci długów, nie jest podstawą do ogłoszenia upadłości drugiego małżonka.
Co sąd może połączyć? Dwa mechanizmy na dwóch etapach
Zanim sąd ogłosi upadłość: wspólne rozpoznanie wniosków
Do postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się odpowiednio przepisy części pierwszej księgi pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego (art. 35 Prawa upadłościowego). W upadłości konsumenckiej, w sprawach nieuregulowanych przepisami szczególnymi, stosuje się przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym (art. 4912 ust. 1). W efekcie sąd może na podstawie art. 219 k.p.c. połączyć Wasze dwie sprawy do łącznego rozpoznania, jeśli są ze sobą w związku.
Po ogłoszeniu upadłości: wspólne prowadzenie spraw
Tu podstawą jest art. 215 ust. 5 Prawa upadłościowego. Sąd może połączyć sprawy upadłościowe prowadzone wobec różnych upadłych, jeśli uzna to za uzasadnione, a przepis wymienia wprost małżonków. Po połączeniu sąd wyznacza jednego sędziego-komisarza i może wyznaczyć jednego syndyka (art. 215 ust. 2 w zw. z ust. 5).
Trzeba jednak wiedzieć, czego połączenie nie daje. Nie powstaje jedna masa ani jedno rozliczenie małżeństwa. Dla każdego z upadłych sporządza się osobne listy wierzytelności i osobne plany podziału funduszów masy upadłości, a z urzędu uwzględnia się długi, za które odpowiadacie solidarnie (art. 215 ust. 3). W praktyce dobrze, żeby plany spłaty obojga małżonków do siebie pasowały, bo zwykle spłacacie tych samych wierzycieli z jednego domowego budżetu.
Nie wiesz, jak nowe przepisy wpływają na Twoją firmę?
Bezpłatna konsultacja z mec. Szałańskim. Sprawdzimy najlepszą ścieżkę dla Twojej sytuacji.
Jak przygotować dwa wnioski, żeby sprawy szły razem?
- Dwa osobne wnioski. Każdy z opisem długów, majątku i przyczyn niewypłacalności danego małżonka. Jak złożyć wniosek przez system, opisałem tutaj: wniosek o upadłość konsumencką przez KRZ.
- Ten sam dzień. Złóżcie oba wnioski jednego dnia. Tak wprost radzi poradnik Ministerstwa Sprawiedliwości.
- Informacja o drugim wniosku. W każdym wniosku napiszcie, że drugi małżonek też występuje o upadłość.
- Prośba o połączenie i o jednego syndyka. Poradnik MS podkreśla, żeby o tego samego syndyka poprosić w uzasadnieniu wniosku.
Przykładową treść możesz dopasować do swojej sprawy:
Wnoszę o połączenie niniejszej sprawy do wspólnego rozpoznania ze sprawą o ogłoszenie upadłości mojego małżonka / mojej małżonki [imię i nazwisko, sygnatura, jeżeli jest znana], na podstawie art. 219 k.p.c. w związku z art. 35 i art. 4912 ust. 1 Prawa upadłościowego. Sprawy pozostają ze sobą w związku ze względu na wspólnych wierzycieli, wspólny majątek oraz powiązane okoliczności powstania niewypłacalności. W przypadku ogłoszenia upadłości obojga małżonków proszę o wyznaczenie tej samej osoby do pełnienia funkcji syndyka w obu postępowaniach.
Zauważ, że to prośba o usprawnienie dwóch spraw, a nie żądanie jednej wspólnej upadłości. O kosztach przeczytasz w artykule Ile kosztuje upadłość konsumencka w 2026?.
Upadłość jednego małżonka. Co z drugim?
Żeby złożyć wniosek, nie potrzebujesz zgody męża czy żony. Nie znaczy to jednak, że drugi małżonek nic nie poczuje:
- W dniu ogłoszenia upadłości jednego z Was powstaje między Wami rozdzielność majątkowa. Jeśli była wspólność, majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i nie można go podzielić (art. 124 ust. 1 Prawa upadłościowego).
- Tę zasadę dla małżonka, który nie prowadzi działalności gospodarczej, potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 16 grudnia 2019 r., III CZP 7/19.
- Małżonek upadłego nie dostaje automatycznie połowy pieniędzy ze sprzedaży majątku. Swój udział w majątku wspólnym musi zgłosić syndykowi jako wierzytelność, przez system teleinformatyczny (art. 124 ust. 3).
Więcej o majątku wspólnym przy upadłości jednego z małżonków piszę w artykułach Upadłość konsumencka a małżonek: co z majątkiem wspólnym? i Upadłość małżonka a art. 124: czy małżonek traci połowę majątku?.
I rzecz, o której łatwo zapomnieć: oddłużenie jednego małżonka nie oddłuża drugiego, jeśli ten również odpowiada za dług. Gdy oboje podpisaliście umowę kredytu jako współdłużnicy solidarni, upadłość i oddłużenie męża nie zwalniają żony. Przy wspólnym kredycie, także hipotecznym (upadłość konsumencka a kredyt hipoteczny), strategię trzeba więc zaplanować dla obojga.
Uwaga na „jeden formularz dla małżonków”
W internecie krążą twierdzenia, że małżonkowie mogą złożyć jeden formularz i dostać jeden wspólny plan spłaty. Nie mają oparcia w przepisach. Aktualny art. 215 Prawa upadłościowego (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 913) mówi o łączeniu odrębnych spraw, a nie o jednej upadłości obojga małżonków. Kiedy więc można złożyć jeden wniosek? Wtedy, gdy dotyczy upadłości tylko jednego z Was.
Dwa wnioski, jedna strategia
Upadłość obojga małżonków to jak gra na dwóch szachownicach naraz. Każdy ruch w jednej sprawie, czyli sprzedaż mieszkania, propozycja planu spłaty czy rozliczenie udziału w majątku wspólnym, odbija się na drugiej. Dobrze przygotowane wnioski, złożone tego samego dnia, z prośbą o połączenie spraw i jednego syndyka, oszczędzają sprzecznych rozstrzygnięć i podwójnych kosztów.
Prowadzę takie sprawy jako radca prawny i licencjonowany doradca restrukturyzacyjny (licencja nr 1306). Od 1995 r. pracowałem też po stronie finansów, w bankowości korporacyjnej ING i w leasingu, więc wiem, jak na Wasz wspólny kredyt patrzy bank. Biura mamy w Warszawie (upadłość konsumencka w Warszawie) i w Białymstoku (upadłość konsumencka w Białymstoku), a sprawy z innych miast prowadzimy zdalnie.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Nie. Każdy z małżonków składa odrębny wniosek. Sąd może połączyć sprawy do wspólnego rozpoznania (art. 219 k.p.c. w zw. z art. 35 i art. 491² ust. 1 Prawa upadłościowego), a po ogłoszeniu upadłości do wspólnego prowadzenia (art. 215 ust. 5 Prawa upadłościowego).
Tak, jeżeli sąd połączy sprawy, może wtedy wyznaczyć jednego syndyka (art. 215 ust. 2 w zw. z ust. 5 Prawa upadłościowego). Poradnik Ministerstwa Sprawiedliwości zaleca, by złożyć wnioski tego samego dnia i poprosić w uzasadnieniu o wyznaczenie tego samego syndyka.
Nie. Połączenie nie tworzy jednej upadłości. Dla każdego upadłego sporządza się osobne listy wierzytelności i plany podziału (art. 215 ust. 3 Prawa upadłościowego); w praktyce warto, by plany spłaty obojga były ze sobą spójne.
Powstaje rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i nie może być podzielony (art. 124 ust. 1 Prawa upadłościowego; uchwała 7 sędziów SN z 16 grudnia 2019 r., III CZP 7/19). Małżonek upadłego może zgłosić syndykowi wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym (art. 124 ust. 3).
Nie. Jeżeli oboje odpowiadają za kredyt jako współdłużnicy, oddłużenie jednego małżonka nie zwalnia drugiego. On również musiałby przejść własne postępowanie.
Rozważasz restrukturyzację pod nowe przepisy?
Po nowelizacji strategia (dobór trybu, konstrukcja grup, wycena zabezpieczeń) decyduje o powodzeniu układu. Umów bezpłatną konsultację z mec. Szałańskim.