Ile syndyk musi zostawić na koncie w 2026? Kwota wolna od zajęcia w upadłości konsumenckiej

Jeśli sąd właśnie ogłosił Twoją upadłość albo czekasz na postanowienie, pewnie wraca do Ciebie jedno pytanie: z czego będę żyć, skoro syndyk przejmie konto? Odpowiedź jest spokojniejsza, niż podpowiada strach. Syndyk przejmuje majątek, który wchodzi do masy upadłości, a ustawa wprost wyłącza z niej część pensji, emerytury i świadczeń. Pokażę Ci, skąd biorą się te kwoty, jak je policzyć na własnym przykładzie i co zrobić, gdy syndyk zabiera więcej, niż powinien.

Co syndyk może zabrać z pensji, emerytury i świadczeń?

Z dniem ogłoszenia upadłości Twój majątek staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli (art. 61 Prawa upadłościowego). Do masy wchodzi nie tylko to, co masz w dniu ogłoszenia, ale też to, co nabędziesz w toku postępowania (art. 62). Każda wypłata pensji czy emerytury w czasie trwania upadłości jest więc co do zasady pieniądzem masy.

Od tego dnia tracisz prawo zarządu mieniem z masy i możliwość rozporządzania nim (art. 75 ust. 1). Syndyk obejmuje Twój majątek i nim zarządza (art. 173), a Ty masz obowiązek wskazać mu i wydać cały majątek (art. 57 ust. 1). Właśnie dlatego konto i wypłaty przechodzą pod kontrolę syndyka.

Ta sama ustawa robi jednak wyjątki. Do masy nie wchodzi:

• mienie wyłączone od egzekucji według Kodeksu postępowania cywilnego (art. 63 ust. 1 pkt 1), a tym samym część emerytury i renty oraz świadczenia, których komornik nie może zająć,
• wynagrodzenie za pracę w części niepodlegającej zajęciu (art. 63 ust. 1 pkt 2),
• część dochodu, która razem z powyższymi kwotami daje ustawowe minimum na utrzymanie Ciebie i Twojej rodziny (art. 63 ust. 1a i 1b).

W praktyce pytanie „ile syndyk musi zostawić na koncie” sprowadza się więc do pytania, skąd pochodzą pieniądze, które na nie wpływają.

Ile zostaje z pensji w 2026 roku?

Prawo upadłościowe odsyła tu do zasad potrąceń z Kodeksu pracy. Z wynagrodzenia, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek i wpłat do PPK, można potrącić najwyżej połowę na długi inne niż alimentacyjne (art. 87 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy). Jednocześnie wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia po tych samych odliczeniach (art. 87¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).

Minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2026 roku wynosi 4806 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 roku). Przy pełnym etacie, podstawowych kosztach uzyskania przychodu, kwocie zmniejszającej zaliczkę na podatek i bez PPK daje to około 3605,85 zł netto. Jeśli oszczędzasz w PPK, kwota wolna jest odpowiednio niższa, bo ustawa każe odjąć również te wpłaty. Przy niepełnym etacie kwota wolna maleje proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 87¹ § 2 Kodeksu pracy).

Przepis o masie upadłości nie mówi wprost, który limit stosować. Masa służy zaspokojeniu ogółu wierzycieli, dlatego ja liczę według limitów dla długów innych niż alimentacyjne. Jeśli wśród Twoich długów są alimenty, powiedz mi o tym na początku rozmowy, bo wtedy rachunek trzeba zrobić osobno.

Pracujesz na umowie zlecenia? Kodeks postępowania cywilnego każe stosować limity z Kodeksu pracy do świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo które są jedynym źródłem dochodu (art. 833 § 2¹ KPC). Więcej o tych granicach przeczytasz w poradniku ile komornik może zabrać z pensji.

Przykład: pensja 6000 zł netto

Przykład: pani Anna pracuje na pełny etat, dostaje 6000 zł na rękę, nie oszczędza w PPK i nikogo nie utrzymuje.

• Połowa pensji to 3000 zł.
• Kwota wolna to około 3605,85 zł, więc ponad nią zostaje 2394,15 zł.
• Do masy trafia mniejsza z tych kwot, czyli 2394,15 zł.
• Pani Anna zachowuje około 3605,85 zł miesięcznie.

Gdyby zarabiała 8000 zł netto, połowa (4000 zł) byłaby mniejsza niż nadwyżka ponad kwotę wolną (4394,15 zł). Do masy trafiłoby wtedy 4000 zł, a druga połowa zostałaby u niej.

Ile syndyk może zabrać z emerytury lub renty?

Tutaj droga jest dłuższa, ale prowadzi do konkretnych liczb. Prawo upadłościowe wyłącza z masy mienie wolne od egzekucji według KPC (art. 63 ust. 1 pkt 1). KPC stanowi, że emerytury podlegają egzekucji w zakresie określonym w przepisach emerytalnych (art. 833 § 4 KPC). Te z kolei mówią, że na długi inne niż alimentacyjne można potrącić najwyżej 25% świadczenia (art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS), liczone od kwoty brutto, przed podatkiem i składką zdrowotną (art. 140 ust. 7).

Od 1 marca 2026 roku kwota emerytury i renty wolna od egzekucji i potrąceń przy długach innych niż alimentacyjne wynosi 1401,57 zł (komunikat Prezesa ZUS z 17 lutego 2026 roku). Jeżeli świadczenie na rękę jest równe tej kwocie albo niższe, potrącenia nie ma (art. 141 ust. 1b). Zasada jest więc prosta: syndykowi przypada mniejsza z dwóch kwot, 25% emerytury brutto albo nadwyżka emerytury netto ponad 1401,57 zł.

Przy zwykłej egzekucji ZUS dokonuje potrącenia w wykonaniu zajęcia komorniczego. W upadłości nie ma komornika, ale granice są te same, bo Prawo upadłościowe odsyła do przepisów o egzekucji. O ogłoszeniu upadłości sąd powiadamia właściwy oddział ZUS albo KRUS (art. 491⁶ ust. 2). Szczegóły potrąceń z emerytury opisałem w artykule komornik a emerytura i renta.

Przykład: dwie emerytury

Przykład: pan Jan ma 3500 zł emerytury brutto. Przyjmijmy, że po składce zdrowotnej i zaliczce na podatek dostaje 3065 zł. Jedna czwarta brutto to 875 zł, a nadwyżka ponad kwotę wolną to 1663,43 zł. Do masy trafia 875 zł, a panu Janowi zostaje 2190 zł.

Przykład drugi: pani Helena ma 2000 zł brutto, a na rękę, przyjmijmy, 1820 zł. Według samych zasad egzekucji potrącono by jej 418,43 zł i zostałoby 1401,57 zł. W upadłości działa jednak próg minimum z art. 63 ust. 1a. Pani Helena mieszka sama, więc z masy wyłączone jest co najmniej 1515 zł. Syndyk może więc wziąć najwyżej 305 zł.

Jakie pieniądze zostają u Ciebie w całości?

Niektóre świadczenia w ogóle nie podlegają egzekucji, więc nie wchodzą do masy. Kodeks postępowania cywilnego wymienia wśród nich świadczenia alimentacyjne, świadczenia wypłacane w razie bezskutecznej egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenie wychowawcze, czyli 800+, świadczenie dobry start i świadczenie wspierające (art. 833 § 6 KPC). Wolne są też sumy przeznaczone na wydatki i wyjazdy służbowe (art. 831 § 1 pkt 1 KPC). Pełną listę omawiam w poradniku czy komornik zajmie 800+ i alimenty.

Czym jest próg minimum i kiedy sąd może zostawić Ci więcej?

Próg minimum to zabezpieczenie, którego nie ma w zwykłej egzekucji. Jeśli nikogo nie utrzymujesz, do masy nie wchodzi część dochodu, która razem z kwotami wyłączonymi z innych powodów daje 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej z ustawy o pomocy społecznej (art. 63 ust. 1a). Gdy utrzymujesz inne osoby, liczy się 150% kryterium na osobę w rodzinie, pomnożone przez liczbę tych osób i Ciebie (art. 63 ust. 1b).

Kryteria wynoszą obecnie 1010 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 823 zł na osobę w rodzinie (rozporządzenie Rady Ministrów z 12 lipca 2024 roku, stosowane od 1 stycznia 2025 roku). Stąd 1515 zł i 1234,50 zł. Dla czteroosobowej rodziny, w której upadły utrzymuje małżonka i dwoje dzieci, próg wynosi 4938 zł. Do tej sumy wlicza się kwoty wyłączone z masy z innych powodów, na przykład wolną część pensji. Czy wliczać do niej również 800+, przepis wprost nie rozstrzyga. Takie wątpliwości warto wyjaśnić z syndykiem od razu, a gdy się nie zgadzacie, rozstrzyga sędzia-komisarz (art. 63a).

Ustawowe progi to nie wszystko. Na Twój wniosek albo wniosek syndyka sędzia-komisarz może inaczej określić część dochodu wolną od masy, biorąc pod uwagę szczególne potrzeby Twoje i osób na Twoim utrzymaniu, w tym stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe i możliwości ich zaspokojenia (art. 63 ust. 1c). W typowej upadłości konsumenckiej tę czynność wykonuje wyznaczony sędzia, do którego stosuje się przepisy o czynnościach sędziego-komisarza (art. 491⁵ ust. 3). Na postanowienie przysługuje zażalenie Tobie i wierzycielom. Do wniosku dołącz to, co pokazuje realne koszty: rachunki za leki, umowę najmu, opłaty za mieszkanie, orzeczenia o niepełnosprawności.

Część dochodu wyłączona z masy na tej podstawie nie podlega też egzekucji (art. 63 ust. 1d). Wierzyciel nie sięgnie więc po nią innymi drogami.

Co syndyk robi z Twoim kontem bankowym?

Ogłoszenie upadłości nie ma wpływu na umowę rachunku bankowego (art. 112 Prawa upadłościowego). Konto nie zostaje automatycznie zamknięte. Zmienia się to, kto decyduje o pieniądzach, które należą do masy: od dnia ogłoszenia upadłości robi to syndyk, a Twoje czynności dotyczące mienia z masy są nieważne (art. 75 ust. 1 i art. 77 ust. 1).

Wiele osób szuka w Prawie upadłościowym „kwoty wolnej na rachunku”, znanej z zajęć komorniczych. Takiej kwoty tam nie ma. Kwota 3604,50 zł, czyli 75% minimalnego wynagrodzenia, wynika z Prawa bankowego i dotyczy zajęcia na podstawie tytułu wykonawczego (art. 54 ust. 1 Prawa bankowego). Prawo upadłościowe w art. 63 ust. 1 pkt 1 odsyła do Kodeksu postępowania cywilnego, nie do Prawa bankowego. Jak ta ochrona działa przy komorniku, wyjaśniam w poradniku zajęcie konta osobistego.

W upadłości decyduje źródło pieniędzy. Wolna część pensji, wolna część emerytury i 800+ nie są majątkiem masy, więc syndyk nie ma do nich prawa także wtedy, gdy wpłyną na to samo konto co reszta. Dlatego radzę zadbać o to, żeby każdy wpływ dało się łatwo przypisać do źródła. Przekaż syndykowi decyzję ZUS, paski wynagrodzenia i decyzje o świadczeniach. Ułatwisz mu wyliczenie, ile ma Ci zostawić.

Co zrobić, gdy syndyk zabiera za dużo?

1. Policz sam, ile powinno Ci zostać. Potrzebujesz paska wynagrodzenia albo decyzji ZUS i listy osób na Twoim utrzymaniu.
2. Napisz do syndyka. Pokaż wyliczenie, przepis i dokumenty.
3. Złóż skargę na czynności syndyka (art. 491^12a). Wnosisz ją do syndyka w terminie siedmiu dni. Termin liczy się od dokonania czynności, jeśli byłeś przy niej albo zawiadomiono Cię o jej terminie, w innych przypadkach od zawiadomienia o czynności, a gdy go nie było, od dnia, w którym się o niej dowiedziałeś. Syndyk w ciągu trzech dni sporządza uzasadnienie i przekazuje skargę do sądu, chyba że ją w całości uwzględni. Sąd rozpoznaje ją w ciągu siedmiu dni. Skarga podlega opłacie, a nieopłaconą sąd odrzuci.
4. Jeśli spór dotyczy tego, czy dany składnik w ogóle wchodzi do masy, możesz złożyć wniosek do sędziego-komisarza (art. 63a).
5. Jeśli ustawowe progi nie wystarczają na leczenie czy mieszkanie, złóż wniosek o inne określenie wolnej części dochodu (art. 63 ust. 1c).

Kiedy syndyk schodzi z konta?

Gdy minie termin zgłaszania wierzytelności, a syndyk sprzeda majątek z masy, składa w sądzie projekt planu spłaty wierzycieli albo informację, że zachodzą przesłanki umorzenia długów bez planu lub odmowy (art. 491¹⁴ ust. 1). Masz wtedy czternaście dni na zajęcie stanowiska (art. 491¹⁴ ust. 3 pkt 1).

Wydanie postanowienia o ustaleniu planu spłaty, o umorzeniu zobowiązań bez planu albo o warunkowym umorzeniu oznacza zakończenie postępowania (art. 491¹⁴ ust. 8). Postępowanie kończy się też postanowieniem o odmowie ustalenia planu (art. 491^14a ust. 3). Sąd umarza je również na Twój wniosek albo wtedy, gdy nie wykonujesz obowiązków wobec syndyka, o ile umorzenie nie pokrzywdzi wierzycieli (art. 491¹⁰). Do masy wchodzi majątek nabyty w toku postępowania (art. 62), więc po jego zakończeniu pensja i emerytura przestają ją zasilać. Syndyk wykonuje jeszcze podział pieniędzy zebranych wcześniej, po uprawomocnieniu się planu (art. 491¹⁵ ust. 7).

W planie spłaty nikt już nie potrąca Ci pensji w imieniu masy. Raty płacisz sam, w zakresie i przez okres wskazany przez sąd (art. 491¹⁵ ust. 1 pkt 4). Co do zasady plan trwa najwyżej 36 miesięcy, a od 36 do 84 miesięcy, jeśli sąd ustali, że doprowadziłeś do niewypłacalności umyślnie albo przez rażące niedbalstwo (art. 491¹⁵ ust. 1a). W tym czasie wierzyciele nie mogą wszcząć egzekucji długów sprzed planu, z wyjątkiem m.in. alimentów (art. 491¹⁵ ust. 6).

Jest jeszcze jedna dobra wiadomość. Do okresu spłaty wlicza się czas od upływu sześciu miesięcy od ogłoszenia upadłości do ustalenia planu, chyba że nie pokryłbyś w całości kosztów postępowania tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 1d). Miesiące, w których syndyk pobiera część pensji, nie idą więc na marne. Więcej o tym etapie piszę w artykule kiedy kończy się rola syndyka.

Co mogę dla Ciebie zrobić?

Jestem radcą prawnym i licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym (licencja nr 1306). W sprawach upadłości konsumenckiej pomagam na każdym etapie, w którym pojawia się pytanie o pieniądze na życie:

• przed złożeniem wniosku liczę, ile zostanie Ci z pensji, emerytury i świadczeń, i porządkuję informacje o przychodach oraz kosztach utrzymania z ostatnich sześciu miesięcy, których wymaga wniosek (art. 491² ust. 4 pkt 8),
• w toku postępowania sprawdzam wyliczenia syndyka, piszę do niego w Twoim imieniu i przygotowuję wniosek o zostawienie Ci wyższej kwoty albo skargę na jego czynności,
• przy projekcie planu spłaty przygotowuję Twoje stanowisko, tak żeby sąd widział realne koszty życia Twojej rodziny.

Nie obiecam Ci wyniku, bo o kwotach decyduje sąd. Mogę natomiast zadbać o to, żeby decyzja zapadła na podstawie pełnych i dobrze policzonych danych. Zobacz, jak prowadzę sprawy upadłości konsumenckiej. Wycenę znasz przed podpisaniem umowy, a pierwsza konsultacja jest bezpłatna. Zadzwoń pod numer 573 580 873 od poniedziałku do piątku, od 8:00 do 18:00, napisz na WhatsApp 505 905 906 albo wybierz termin bezpłatnej konsultacji w kalendarzu.

Stan prawny na 28 października 2026 roku: Prawo upadłościowe (Dz.U. 2026 poz. 913), Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 468), Kodeks pracy (Dz.U. 2026 poz. 1245), ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2025 poz. 1749), Prawo bankowe (Dz.U. 2026 poz. 38), ustawa o pomocy społecznej (Dz.U. 2026 poz. 639), rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku (Dz.U. 2025 poz. 1242), rozporządzenie w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (Dz.U. 2024 poz. 1044), komunikat Prezesa ZUS (M.P. 2026 poz. 220). Kwota netto minimalnego wynagrodzenia to wyliczenie przy typowych założeniach; Twoja kwota może się różnić. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)