Na odcinku z ZUS pojawiła się pozycja „egzekucja” i emerytura jest niższa niż miesiąc wcześniej. Albo dopiero przyszło zawiadomienie i chcesz wiedzieć, z czego będziesz żyć. Zasady są inne niż przy pensji i zwykle chronią Cię mocniej.
Krótka odpowiedź: Przy długach innych niż alimenty ZUS, wykonując zajęcie komornicze, potrąca z emerytury albo renty kwotę, która nie może przekroczyć ani 25% świadczenia brutto, ani nadwyżki świadczenia netto ponad kwotę wolną (art. 140 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 oraz art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Netto oznacza kwotę po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek, a przed potrąceniem egzekucyjnym. Od 1 marca 2026 r. kwota wolna wynosi 1401,57 zł (art. 141 ust. 1a, komunikat Prezesa ZUS, M.P. 2026 poz. 220). Potrąca się mniejszą z tych dwóch kwot, a jeżeli świadczenie netto nie przekracza kwoty wolnej, potrącenia nie dokonuje się (art. 141 ust. 1b). Przy alimentach granica wynosi 60%, a kwota wolna 849,42 zł (art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 141 ust. 1 pkt 1).
Mec. Mariusz Szałański, radca prawny, licencjonowany doradca restrukturyzacyjny (licencja nr 1306) · Szałański i Partnerzy · stan prawny i aktualizacja: 17 października 2026
Emerytura ma inne granice niż pensja
Do emerytury i renty z ZUS nie stosuje się Kodeksu pracy, tylko ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zasady są podobne w konstrukcji: jest limit procentowy i jest kwota, której nie wolno ruszyć. Same liczby są jednak inne i w większości spraw chronią Cię mocniej niż przy pensji.
Przy zwykłych długach, czyli kredycie, fakturze czy podatku, potrącenie, którego ZUS dokonuje w wykonaniu zajęcia komornika sądowego albo urzędu, nie może przekroczyć 25% świadczenia. Przy alimentach granica wynosi 60% (art. 140 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o FUS). Procent liczy się od kwoty brutto, przed odliczeniem zaliczki na podatek i składki zdrowotnej (art. 140 ust. 7).
Druga granica to kwota wolna od egzekucji (art. 141 ust. 1). Ustawa podaje kwoty bazowe, które co roku od 1 marca są waloryzowane, a aktualne ogłasza Prezes ZUS w „Monitorze Polskim” (art. 141 ust. 1a, art. 94 ust. 2 pkt 3). Od 1 marca 2026 r. wynoszą one:
| Rodzaj należności | Najwyżej | Kwota wolna od 1.03.2026 | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Alimenty egzekwowane przez komornika, także należności funduszu alimentacyjnego | 60% | 849,42 zł | art. 140 ust. 1 pkt 1, art. 141 ust. 1 pkt 1 |
| Inne długi egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego: kredyt, faktura, podatek | 25% | 1401,57 zł | art. 140 ust. 1 pkt 3, art. 141 ust. 1 pkt 2 |
| Nienależnie pobrane świadczenia i nieopłacone składki, które ZUS potrąca sam | 50% | 1121,28 zł | art. 139 ust. 1 pkt 2 i 2c, art. 140 ust. 4 pkt 1, art. 141 ust. 1 pkt 3 |
Oba limity działają łącznie. Przy długach innych niż alimenty potrącenie nie może przekroczyć ani 25% świadczenia brutto, ani nadwyżki świadczenia netto ponad kwotę wolną 1401,57 zł. Netto to kwota po odliczeniu składki zdrowotnej i zaliczki na podatek, a przed potrąceniem egzekucyjnym (art. 139 ust. 1). ZUS potrąca więc mniejszą z tych dwóch kwot. Jeżeli świadczenie netto nie przekracza kwoty wolnej, potrącenia nie dokonuje się wcale (art. 141 ust. 1b). Najłatwiej zobaczyć to na liczbach.
Przykład B pokazuje, dlaczego przy niskich świadczeniach kwota wolna jest ważniejsza niż procent. Z najniższej emerytury, która od 1 marca 2026 r. wynosi 1978,49 zł brutto (M.P. 2026 poz. 220), ZUS w wykonaniu zajęcia komorniczego potrąci najwyżej 494,62 zł, czyli 25%. Jeżeli świadczenie netto jest niższe niż 1896,19 zł (1401,57 zł + 494,62 zł), potrącenie będzie mniejsze, bo obejmie tylko nadwyżkę netto ponad 1401,57 zł. Gdy netto nie przekracza 1401,57 zł, ZUS nie potrąci nic.
Kilku wierzycieli, kilka egzekucji
Gdy emeryturę zajmuje kilku komorników albo komornik i urząd skarbowy, procenty się nie sumują. Jeżeli potrąca się wyłącznie zwykłe długi egzekwowane, łącznie nie może to przekroczyć 25% świadczenia, a gdy wśród nich są alimenty, 60% (art. 140 ust. 6 pkt 1). Gdy potrącone kwoty nie wystarczają dla wszystkich, ZUS przekazuje je organowi egzekucyjnemu wskazanemu w przepisach o zbiegu egzekucji (art. 140 ust. 2). Nie ma znaczenia, czy egzekucję prowadzi komornik sądowy, czy urząd skarbowy: ustawa mówi o sumach egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych, a w sprawach, których nie reguluje, odsyła do KPC albo do przepisów o egzekucji administracyjnej (art. 139 ust. 1 pkt 5 i art. 142).
Co jeszcze jest chronione
Dodatek pielęgnacyjny i świadczenia rodzinne
Dodatki rodzinne, pielęgnacyjne i dla sierot zupełnych, świadczenia rodzinne i zasiłki dla opiekunów w ogóle nie podlegają egzekucji (art. 833 § 6 KPC). Nie liczy się ich też do podstawy, od której ustala się kwotę wolną (art. 141 ust. 3 ustawy o FUS). Więcej w artykule Świadczenia wolne od zajęcia.
Renta wypadkowa, renta zasądzona, zasiłek chorobowy
Do rent z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, rent zasądzonych przez sąd za utratę zdolności do pracy albo za śmierć żywiciela oraz do zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i macierzyńskiego stosuje się przepisy o egzekucji z emerytur (art. 833 § 5 KPC). Emerytury mundurowe mają własne przepisy (art. 833 § 4 KPC), których ten artykuł nie omawia.
Dwa świadczenia naraz
Jeżeli masz prawo do dwóch lub więcej świadczeń, kwotę wolną ustala się od jednego, wyższego z nich (art. 141 ust. 4 ustawy o FUS). Przy rencie rodzinnej dla kilku osób kwotę wolną dzieli się proporcjonalnie do liczby uprawnionych (art. 141 ust. 5).
Emerytura na koncie: druga warstwa ochrony
Ochrona z ustawy o FUS działa w ZUS, zanim pieniądze trafią do banku. Gdy emerytura wpłynie na rachunek osobisty, a komornik zajął również rachunek, działa osobny limit z Prawa bankowego: w każdym miesiącu kalendarzowym 3604,50 zł jest wolne od zajęcia (art. 54 ust. 1). Jeżeli na rachunek nie wpływa nic poza emeryturą niższą od tej kwoty, bank nie przekaże z tych pieniędzy komornikowi nic więcej. Opisuję to w artykule Zajęcie konta osobistego.
Emerytowany przedsiębiorca, komornik i urząd skarbowy
Emeryt z Podlasia przez dwadzieścia lat prowadził warsztat. Po zamknięciu działalności zostały dług u hurtowni i zaległy podatek. Emerytura wynosi 3000 zł brutto, a netto, przed potrąceniem egzekucyjnym, 2670 zł.
- Marzec. Komornik z wniosku hurtowni zajmuje emeryturę. W wykonaniu zajęcia ZUS potrąca 750 zł, czyli 25% brutto, bo nadwyżka netto ponad kwotę wolną jest wyższa (2670 zł − 1401,57 zł = 1268,43 zł). Na rękę zostaje 1920 zł.
- Czerwiec. Urząd skarbowy zajmuje to samo świadczenie. Potrącenie dalej wynosi łącznie 750 zł, bo przy samych zwykłych długach limit 25% jest wspólny (art. 140 ust. 6 pkt 1 lit. c). Pieniądze ZUS przekazuje organowi wskazanemu w przepisach o zbiegu egzekucji (art. 140 ust. 2).
- Lipiec. Komornik zajmuje rachunek, na który wpływa emerytura. Wpływ 1920 zł mieści się w kwocie 3604,50 zł wolnej w miesiącu, więc z konta nie trafia do komornika nic.
- Rozmowa w kancelarii. Porównujemy sumę długów z ratą 750 zł miesięcznie i decydujemy, czy proponować wierzycielom ugodę, czy analizować upadłość konsumencką.
Kiedy samodzielne sprawdzenie nie wystarczy
Pierwszy krok zrobisz sam: porównaj odcinek z ZUS z tabelą powyżej. Jeżeli przy zwykłym długu potrącenie przekracza 25% brutto albo po potrąceniu zostaje Ci mniej niż 1401,57 zł netto, napisz do ZUS i do komornika. Na czynność komornika przysługuje skarga w terminie tygodnia (art. 767 § 4 KPC); jak ją przygotować, pokazuję w artykule Skarga na komornika.
Trudniej, gdy długi zostały po firmie i przy 25% miesięcznie ich spłata nie ma końca, albo gdy nadal prowadzisz działalność obok emerytury. W tym drugim przypadku warto sprawdzić restrukturyzację: w postępowaniu o zatwierdzenie układu od obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych egzekucja z majątku dłużnika jest zawieszona z mocy prawa (art. 226e w zw. z art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego), z wyjątkiem m.in. alimentów (art. 312 ust. 5). Jeśli firmy już nie ma, rozmawiamy raczej o ugodzie albo o upadłości konsumenckiej. Jeżeli wystarczy pismo do ZUS, powiem Ci to od razu.
Dlaczego warto zadzwonić, zanim komornik zrobi kolejny krok
Jestem radcą prawnym i licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym. W Szałański i Partnerzy prowadzimy sprawy firm i osób, którym komornik zajął konto, pensję albo wyznaczył licytację.
Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i służy jednemu: żebyś wiedział, co w Twojej sprawie da się zrobić i jaką drogą. Jeśli wystarczy skarga albo ugoda z wierzycielem, powiem to wprost.
Najczęstsze pytania
Ile komornik może zabrać z emerytury w 2026 roku?
Przy długach innych niż alimenty ZUS, wykonując zajęcie komornicze, potrąca mniejszą z dwóch kwot: 25% emerytury brutto albo nadwyżkę emerytury netto (po składce zdrowotnej i zaliczce na podatek) ponad kwotę wolną 1401,57 zł (art. 140 ust. 1 pkt 3 i ust. 7, art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy o FUS). Jeżeli emerytura netto nie przekracza 1401,57 zł, potrącenia nie dokonuje się (art. 141 ust. 1b). Kwota wolna obowiązuje od 1 marca 2026 r. i jest corocznie waloryzowana (art. 141 ust. 1a).
Czy komornik może zabrać najniższą emeryturę?
Komornik może ją zająć, ale ZUS potrąci w wykonaniu zajęcia tylko niewielką część. Najniższa emerytura od 1 marca 2026 r. to 1978,49 zł brutto, więc limit 25% wynosi 494,62 zł. Potrącenie nie może też przekroczyć nadwyżki emerytury netto ponad kwotę wolną 1401,57 zł, dlatego ZUS potrąca mniejszą z tych dwóch kwot (art. 140 ust. 1 pkt 3, art. 141 ust. 1 pkt 2 ustawy o FUS).
Ile komornik może zabrać z emerytury na alimenty?
ZUS, wykonując zajęcie komornicze, może potrącić do 60% świadczenia brutto, z zachowaniem kwoty wolnej 849,42 zł obowiązującej od 1 marca 2026 r. (art. 140 ust. 1 pkt 1 i art. 141 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS). Przy zbiegu alimentów i innych długów łączny limit wynosi 60%.
Czy komornik może zająć rentę z tytułu niezdolności do pracy?
Tak. Z renty z ZUS potrąceń w wykonaniu zajęcia dokonuje się na tych samych zasadach co z emerytury: przy zwykłych długach mniejsza z kwot 25% brutto i nadwyżka netto ponad 1401,57 zł, przy alimentach do 60%. Do rent wypadkowych i rent zasądzonych przez sąd stosuje się przepisy o egzekucji z emerytur (art. 833 § 5 KPC).
Czy komornik może zająć dodatek pielęgnacyjny?
Nie. Dodatki pielęgnacyjne, rodzinne i dla sierot zupełnych nie podlegają egzekucji (art. 833 § 6 KPC). Nie wlicza się ich też do podstawy kwoty wolnej (art. 141 ust. 3 ustawy o FUS).
Czy komornik zabierze emeryturę z konta?
Jeżeli zajął rachunek, w każdym miesiącu kalendarzowym 3604,50 zł na rachunku osobistym pozostaje wolne od zajęcia (art. 54 ust. 1 Prawa bankowego). Emerytura niższa od tej kwoty, gdy nic innego nie wpływa, jest więc chroniona także w banku.
Czytaj dalej w poradniku
Ile komornik może zabrać z pensji i co musi Ci zostawić
Zajęcie konta osobistego: ile komornik musi Ci zostawić
800+, świadczenia rodzinne, alimenty. Czego komornik nie może zająć?
Skarga na komornika: termin, wzór i czy wstrzymuje egzekucjęNie czekaj na kolejne pismo od komornika
Każdy tydzień zwłoki to kolejne zajęcia i mniej możliwości. Umów bezpłatną konsultację albo zadzwoń: od poniedziałku do piątku, od 8:00 do 18:00.
Podstawa prawna (stan na 17 października 2026): Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 2025 poz. 1749, zm. Dz.U. 2026 poz. 26 i 425) art. 139, 140, 141, 142; Komunikat Prezesa ZUS z 17.02.2026 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty (…) oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń (M.P. 2026 poz. 220); Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 468) art. 767, 833; Prawo bankowe (Dz.U. 2026 poz. 38) art. 54; Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2026 poz. 533) art. 226e, 312. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie. Wszystkie tematy poradnika.