Krótka odpowiedź: umorzony dług jest co do zasady przychodem podatkowym firmy. Spółka zapłaci od niego CIT, a przedsiębiorca na JDG albo wspólnik spółki cywilnej lub jawnej zapłaci PIT. Ustawy przewidują jednak wyjątek: zobowiązania umorzone w związku z postępowaniem restrukturyzacyjnym, na przykład w układzie zatwierdzonym w postępowaniu o zatwierdzenie układu, nie są przychodem. Przy długu liczonym w milionach to różnica rzędu setek tysięcy złotych.
Czy umorzony dług to przychód?
Tak. Kiedy wierzyciel „darowuje” Ci dług, Twoje zobowiązania maleją, choć nie wydałeś ani złotówki. Dla fiskusa to przysporzenie majątkowe, czyli przychód.
- W spółce kapitałowej mówi o tym art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych: przychodem jest wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, także z tytułu pożyczek i kredytów.
- W jednoosobowej działalności i u wspólników spółek cywilnych oraz jawnych to samo wynika z art. 14 ust. 2 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nie ma znaczenia, kto umarza dług: kontrahent, bank czy wspólnik. Przedawnienie działa tak samo jak umorzenie. Przychód powstaje w dniu umorzenia, nawet jeśli na koncie firmy nie ma pieniędzy na podatek. Właśnie tu kryje się pułapka. Pozbywasz się długu wobec kontrahenta, a dostajesz dług wobec urzędu skarbowego, którego nikt już nie umorzy.
Kiedy od umorzonych długów nie zapłacisz podatku?
Obie ustawy zawierają ten sam wyjątek. Do przychodów nie zalicza się umorzonych zobowiązań, w tym pożyczek i kredytów, jeżeli umorzenie jest związane z postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym:
- dla spółek: art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. b ustawy o CIT,
- dla JDG oraz wspólników spółki cywilnej i jawnej: art. 14 ust. 3 pkt 6 ustawy o PIT.
Ustawa o CIT definiuje postępowanie restrukturyzacyjne przez odesłanie do Prawa restrukturyzacyjnego (art. 4a pkt 5a). Wyjątek obejmuje więc każdy z czterech trybów: postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanację. Porównanie trybów opisałem w artykule Postępowanie o zatwierdzenie układu, PPU, układowe, sanacja.
Warunek, który trzeba spełnić, to związek umorzenia z postępowaniem. Bezpiecznym rozwiązaniem jest umorzenie zapisane w układzie przyjętym przez wierzycieli i zatwierdzonym przez sąd. Zwykłe porozumienie z kontrahentem albo umorzenie w trakcie likwidacji spółki takiej ochrony nie daje.
Ile podatku zapłacisz od umorzonego długu?
Poniżej trzy przykłady ilustracyjne. Kwoty są modelowe, ale stawki i zasady wynikają wprost z ustaw.
Spółka z o.o.: 5 mln zł umorzonego długu
Spółka zakończyła działalność, ma 5 000 000 zł zobowiązań wobec dostawców i prawie żadnego majątku. Wierzyciele są skłonni umorzyć dług.
Stawka 9% przysługuje małemu podatnikowi, którego przychody w roku podatkowym nie przekroczyły równowartości 2 mln euro (art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 1d ustawy o CIT). Przy likwidacji jest pułapka. Otwarcie likwidacji wymusza zamknięcie ksiąg, więc skraca rok podatkowy (art. 8 ust. 6), a limit 2 mln euro liczy się wtedy proporcjonalnie do liczby miesięcy. Duże umorzenie w krótkim roku likwidacyjnym łatwo przekroczy limit i wpadnie w stawkę 19%.
Straty z lat ubiegłych pomagają tylko częściowo. Można je odliczać przez pięć lat, po maksymalnie 50% rocznie albo jednorazowo do 5 mln zł (art. 7 ust. 5). Liczy się strata podatkowa z zeznań CIT-8, a nie strata bilansowa ze sprawozdania.
JDG: 500 tys. zł umorzonego długu
Przedsiębiorca na jednoosobowej działalności, bez innych dochodów w danym roku:
- na skali podatkowej (12% i 32%, art. 27 ust. 1 ustawy o PIT) podatek wyniesie 132 400 zł,
- na podatku liniowym (19%, art. 30c ustawy o PIT) zapłaci 95 000 zł,
- przy umorzeniu w układzie zapłaci 0 zł.
Przy umorzeniu powyżej 1 mln zł dochodzi danina solidarnościowa: 4% nadwyżki ponad 1 mln zł (art. 30h ustawy o PIT). Ryczałtowiec też nie jest bezpieczny, bo ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym w definicji przychodu odsyła do art. 14 ustawy o PIT (art. 6 ust. 1).
Nie wiesz, jak nowe przepisy wpływają na Twoją firmę?
Bezpłatna konsultacja z mec. Szałańskim. Sprawdzimy najlepszą ścieżkę dla Twojej sytuacji.
Spółka cywilna i jawna: 400 tys. zł umorzonego długu
Spółka cywilna i spółka jawna osób fizycznych nie płacą podatku dochodowego. Przychód z umorzenia przypisuje się wspólnikom proporcjonalnie do ich udziału w zysku, a przy braku dowodu przeciwnego udziały uważa się za równe (art. 8 ust. 1 ustawy o PIT). Przy dwóch wspólnikach po 50% każdy ma 200 000 zł przychodu. Razem zapłacą 72 800 zł na skali albo 76 000 zł na podatku liniowym. W układzie zapłacą 0 zł.
Uwaga na spółkę jawną, której wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne. Jeśli nie złożyła w terminie informacji o wspólnikach, staje się podatnikiem CIT (art. 1 ust. 3 pkt 1a ustawy o CIT). Wtedy liczysz jak w przykładzie spółki z o.o.
Jaka jest druga korzyść podatkowa restrukturyzacji?
To brak obowiązku doliczania niezapłaconych faktur. Dłużnik, który nie zapłacił faktury w ciągu 90 dni od terminu, a wcześniej zaliczył ją do kosztów, musi zwiększyć podstawę opodatkowania o jej wartość (art. 18f ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, art. 26i ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT). Firma bez pieniędzy płaci więc podatek od faktur, których nie zapłaciła.
Ten obowiązek nie dotyczy dłużnika, który na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego lub likwidacji (art. 18f ust. 10 pkt 1 ustawy o CIT, art. 26i ust. 10 pkt 1 ustawy o PIT). Restrukturyzacja chroni więc przed podatkiem dwa razy: od umorzenia i od niezapłaconych faktur.
Jak umorzyć długi w postępowaniu o zatwierdzenie układu?
Najczęściej proponuję klientom postępowanie o zatwierdzenie układu, bo jest najszybsze i najtańsze. Wygląda tak:
- Umowa z nadzorcą układu, czyli licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym.
- Spis wierzytelności i propozycje układowe, np. umorzenie części długu i raty na resztę.
- Obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Od tego dnia postępowania egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika ulegają zawieszeniu z mocy prawa (art. 226e w zw. z art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego). Na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu masz cztery miesiące, inaczej skutki obwieszczenia wygasają (art. 226g Prawa restrukturyzacyjnego).
- Plan restrukturyzacyjny i głosowanie. Układ jest przyjęty, jeśli opowie się za nim większość głosujących wierzycieli, mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności głosujących (art. 119 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).
- Wniosek do sądu o zatwierdzenie układu. Opłata sądowa wynosi 1 000 zł (art. 74 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Po prawomocnym zatwierdzeniu układ wiąże wszystkich wierzycieli nim objętych, także tych, którzy głosowali przeciw. Szczegóły opisałem w poradniku Postępowanie o zatwierdzenie układu krok po kroku.
Kiedy wierzyciel zgodzi się na umorzenie długu?
Wtedy, gdy mu się to opłaca. Wierzyciel porównuje, ile odzyska w układzie, a ile w egzekucji. Przykład ilustracyjny: dostawca ma 1 mln zł wierzytelności, a majątek dłużnika jest niewielki i obciążony. Komornik odzyska może kilkadziesiąt tysięcy złotych, po latach. Układ z umorzeniem 70% i spłatą 300 tys. zł w ratach jest dla wierzyciela po prostu lepszy. Przy wierzycielach publicznoprawnych to porównanie przyjmuje postać testu prywatnego wierzyciela, o którym piszę w artykule ZUS i US w układzie.
Wierzyciel ma też własne argumenty podatkowe za umorzeniem w układzie. Opisałem je w artykule Czy umorzenie długu w układzie to tylko strata dla wierzyciela?.
Jak zamknąć spółkę bez długów i bez podatku?
Wielu właścicieli chce po prostu zamknąć spółkę. Sama likwidacja tego nie załatwi, bo likwidator musi spłacić albo zabezpieczyć wierzycieli, a umorzenie długów w trakcie likwidacji to przychód. Bezpieczna kolejność jest odwrotna:
Do tego dochodzi ochrona zarządu. Członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają za jej zobowiązania, jeśli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna (art. 299 § 1 KSH). Mogą się od tej odpowiedzialności uwolnić m.in. wtedy, gdy we właściwym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu (art. 299 § 2 KSH). Ta sama zasada dotyczy likwidatorów, z wyjątkiem ustanowionych przez sąd (art. 2991 KSH). Za zaległości podatkowe spółki członkowie zarządu odpowiadają na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Więcej o tym w artykule art. 299 KSH: odpowiedzialność zarządu.
Czy są inne sposoby, żeby uniknąć podatku od umorzenia?
Gdy głównym wierzycielem jest wspólnik, w grę wchodzi konwersja jego wierzytelności na udziały albo dopłaty (art. 177 KSH), z których spółka spłaca dług. Dopłaty i nadwyżka ponad wartość nominalną udziałów przekazana na kapitał zapasowy nie są przychodem spółki (art. 12 ust. 4 pkt 11 ustawy o CIT). Te narzędzia działają jednak tylko wobec wspólnika, a przy sztucznym obrocie pieniędzmi mogą zostać zakwestionowane na podstawie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119a Ordynacji podatkowej). Zanim po nie sięgniesz, warto wystąpić o interpretację indywidualną.
Strategia: policz podatek, zanim wierzyciel podpisze
Podatek od umorzenia to ruch, którego większość przedsiębiorców nie widzi, dopóki nie przyjdzie pismo z urzędu skarbowego. Traktuję restrukturyzację jak partię szachów: najpierw liczę skutki podatkowe kilku wariantów, potem wybieram ten, w którym ani wierzyciel, ani fiskus nie mają już ruchu przeciwko Tobie. Jestem radcą prawnym i doradcą restrukturyzacyjnym (licencja nr 1306), wcześniej pracowałem w ING Banku, Banku Zachodnim (BZ WBK) i Citibanku. Kancelaria przeprowadziła ponad 350 postępowań, a w latach od 2022 do 2026 sąd zatwierdził 96% układów (115 postępowań). Prowadzimy sprawy w całej Polsce. Jeśli rozważasz umorzenie długów, zobacz, jak prowadzimy postępowanie o zatwierdzenie układu, albo umów bezpłatną konsultację. Telefon: 573 580 873, WhatsApp: 505 905 906.
Stan prawny: ustawa o CIT (Dz.U. 2026 poz. 554), ustawa o PIT (Dz.U. 2026 poz. 592), ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym (Dz.U. 2025 poz. 843), Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2026 poz. 533), KSH (Dz.U. 2024 poz. 18), Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2026 poz. 622), ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 2025 poz. 1228). Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co do zasady tak. Umorzone zobowiązanie jest przychodem firmy: w spółce na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o CIT, w JDG i u wspólników spółki cywilnej lub jawnej na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 6 ustawy o PIT. Wyjątkiem jest umorzenie związane z postępowaniem restrukturyzacyjnym lub upadłościowym.
Nie. Zobowiązania umorzone w związku z postępowaniem restrukturyzacyjnym, np. w układzie zatwierdzonym w postępowaniu o zatwierdzenie układu, nie są przychodem (art. 12 ust. 4 pkt 8 lit. b ustawy o CIT, art. 14 ust. 3 pkt 6 ustawy o PIT).
Tak. Ustawy o CIT i PIT traktują przedawnienie zobowiązania tak samo jak umorzenie. Przychód powstaje w dniu przedawnienia.
Tak, jeśli dług umorzono poza postępowaniem restrukturyzacyjnym. Przy 500 000 zł umorzenia podatek wyniesie 132 400 zł na skali albo 95 000 zł na podatku liniowym. Przy umorzeniu w układzie podatku nie ma.
Najpierw trzeba umorzyć długi w układzie zawartym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, np. o zatwierdzenie układu, a dopiero potem przeprowadzić likwidację spółki, która nie ma już zobowiązań. Umorzenie w trakcie samej likwidacji tworzy przychód podatkowy.
Rozważasz restrukturyzację pod nowe przepisy?
Po nowelizacji strategia (dobór trybu, konstrukcja grup, wycena zabezpieczeń) decyduje o powodzeniu układu. Umów bezpłatną konsultację z mec. Szałańskim.