Krótka odpowiedź: od 1 października 2026 r. możesz wnioskować o umorzenie samego podatku, jeszcze zanim stanie się zaległością. Gdy korektę składasz po terminie na złożenie deklaracji, nie składasz osobnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a przy kwocie powyżej 10 000 zł dołączasz uzasadnienie. Inny podmiot może zapłacić za Ciebie podatek do 5000 zł, a urząd sam poprawi oczywisty błąd w deklaracji, gdy zmiana nie przekracza 10 000 zł. Warunki rat się nie zmieniły. Podstawą zmian jest ustawa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 846).
Nowelizacja zmienia Ordynację podatkową w 77 punktach, ale większość z nich dotyczy schematów podatkowych, tajemnicy skarbowej i spraw technicznych. Wybrałem to, co może zmienić Twoją decyzję, gdy firma ma zaległość, czeka na zwrot albo koryguje deklarację.
Na podatki patrzę tu jak na szachownicę: nowe przepisy dają kilka ruchów, ale każdy trzeba wykonać we właściwym momencie.
Najważniejsze zmiany w Ordynacji podatkowej od 1 października 2026 r.
| Sprawa | Co obowiązuje teraz | Przepis |
|---|---|---|
| Umorzenie | Także podatek, nie tylko zaległość, odsetki i opłata prolongacyjna | art. 67a § 1 pkt 3 |
| Wpłaty na raty | Trafiają na ratę o najwcześniejszym terminie płatności | art. 62 § 3 |
| Zapłata przez inny podmiot | Limit 5000 zł zamiast 1000 zł | art. 62b § 1 pkt 3 |
| Nadpłata z korekty po terminie | Sama korekta wszczyna postępowanie, bez wniosku o stwierdzenie nadpłaty | art. 75 § 2, art. 165 § 8a |
| Uzasadnienie korekty | Obowiązkowe, gdy nadpłata przekracza 10 000 zł | art. 81 § 2b |
| Korekta przez urząd | Limit 10 000 zł zamiast 5000 zł, szerszy zakres korekty | art. 274 |
Umorzenie podatku przed terminem płatności: co to daje?
Dawniej umorzenie obejmowało zaległość, odsetki i opłatę prolongacyjną. Teraz organ może na wniosek umorzyć w całości albo w części także podatek (art. 67a § 1 pkt 3). Jeśli wiesz, że nie zapłacisz w terminie, nie musisz czekać, aż powstanie zaległość. Umorzenia podatku urząd nie może przyznać z urzędu (art. 67d § 1).
Warunek pozostał ten sam: ważny interes podatnika albo interes publiczny. Według NSA ważny interes wiąże się ze szczególnymi powodami, przez które żądanie pełnej i terminowej zapłaty „może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego” (wyrok z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, sprawa o umorzenie zaległości). Decyzja pozostaje uznaniowa. Ciężar udowodnienia okoliczności z wniosku spoczywa według orzecznictwa na Tobie (wyrok z 14 września 2022 r., III FSK 538/22, choć organ nadal musi wyjaśnić sprawę (wyrok z 21 kwietnia 2022 r., III FSK 471/21). Przedsiębiorcę obowiązują też zasady pomocy publicznej (art. 67b).
Policz ryzyko odmowy. Przepisy o umorzeniu nie mówią, że wniosek przesuwa termin płatności, a podatek niezapłacony w terminie staje się zaległością (art. 51 § 1). Gdy decyzja odmowna dotrze przed upływem dwóch miesięcy od wniosku, odsetki liczy się od dnia po terminie płatności. Gdy dotrze później, dalsze odsetki liczy się z pominięciem okresu od dnia po złożeniu wniosku do dnia doręczenia decyzji (§ 8 rozporządzenia o naliczaniu odsetek, zmienionego Dz.U. 2026 poz. 1228). Wniosek złożony wcześnie daje szansę poznać odpowiedź przed terminem i zapłacić bez odsetek.
Co zmieni się od 1 stycznia 2027 r.?
Wejdzie w życie milczące załatwienie wniosku o umorzenie zaległości, odsetek lub opłaty prolongacyjnej (art. 67a § 3 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 875). Jeśli urząd nie wyda rozstrzygnięcia w ciągu 60 dni, sprawę uznaje się za załatwioną zgodnie z wnioskiem. Działa to tylko przy małych kwotach: w danym roku podatkowym, w danym podatku i u jednego organu umorzenie nie może przekroczyć minimalnego wynagrodzenia z dnia złożenia wniosku. Od stycznia 2027 r. to 4950 zł. Skutek milczący nie nastąpi między innymi wtedy, gdy przed upływem terminu urząd wezwie Cię do wyjaśnień lub uzupełnienia wniosku (art. 67a § 5 pkt 1). Przepis nie wymienia umorzenia samego podatku. Dotyczy wniosków składanych w roku podatkowym, który zaczyna się 1 stycznia 2027 r. lub później (art. 20 Dz.U. 2026 poz. 875), więc wniosek złożony wcześniej nie załatwi się milcząco.
Czy zmieniły się raty w urzędzie skarbowym?
Warunki rat i odroczenia pozostały bez zmian (art. 67a § 1 pkt 1 i 2). Zmieniła się reguła księgowania: wpłaty na raty urząd zalicza na ratę o najwcześniejszym terminie płatności (art. 62 § 3), a dawne odesłanie do wskazania podatnika zniknęło. Pieniądze przeznaczone na kolejną ratę pokryją więc najpierw starszą, niezapłaconą. Jeśli szukasz pomocy przy takim wniosku, zobacz, jak prowadzimy sprawy rat w ZUS i urzędzie skarbowym.
Kto może zapłacić podatek za Ciebie?
Członkowie najbliższej rodziny wskazani w art. 62b § 1 pkt 1 mogli to robić już wcześniej. Inny podmiot, na przykład wspólnik albo znajomy, może teraz zapłacić podatek do 5000 zł, a nie do 1000 zł (art. 62b § 1 pkt 3). Opisz przelew tak, by nie budził wątpliwości, którego zobowiązania dotyczy (art. 62b § 2).
Firmie brakuje płynności?
Porozmawiajmy o tym, ile i komu firma jest winna. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna.
Jak odzyskać nadpłatę po korekcie deklaracji?
Jeśli nadpłata wynika z deklaracji skorygowanej po terminie jej złożenia, nie składasz już wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 75 § 2). Postępowanie zaczyna się w dniu złożenia korekty (art. 165 § 8a). Oto co warto zapamiętać:
- Uzasadnienie: korektę, z której wynika nadpłata powyżej 10 000 zł, składasz z pisemnym wyjaśnieniem przyczyn (art. 81 § 2b). Przy mniejszej kwocie jest to możliwość, a nie obowiązek (art. 81 § 2a).
- Termin zwrotu: co do zasady 2 miesiące od złożenia korekty. Przy zeznaniu rocznym lub deklaracji akcyzowej zwrot nie nastąpi wcześniej niż 3 miesiące od ich złożenia, a przy zeznaniu PIT złożonym elektronicznie wcześniej niż 45 dni od jego złożenia (art. 77 § 1 pkt 6).
- Oprocentowanie: przy spóźnionym zwrocie należy się od dnia złożenia korekty, chyba że do opóźnienia przyczynił się podatnik, płatnik lub inkasent (art. 78 § 3 pkt 3b).
- Odmowa: w zakresie, w jakim korekta jest niezasadna, urząd odmawia stwierdzenia nadpłaty (art. 75 § 4a). W razie odmowy w całości albo w części skorygowana deklaracja nie wywołuje skutków prawnych (art. 81b § 2a).
- Zaliczenie: jeśli masz zaległości, nadpłata najpierw je pokryje (art. 76 § 1).
Korekty złożone przed 1 października 2026 r. rozlicza się według dawnych przepisów (art. 22 ustawy zmieniającej).
Kiedy urząd zwróci podatek?
Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, zwrot następuje w ciągu 30 dni od wydania decyzji określającej jego wysokość albo od złożenia deklaracji wykazującej zwrot lub jej korekty (art. 76b § 1a). Gdy deklaracja nie budzi wątpliwości, urząd zwraca podatek bez decyzji (art. 76b § 1b). Po przekroczeniu terminu przysługuje oprocentowanie (art. 76b § 1c). Zwrot VAT sprawdzaj dodatkowo w ustawie o VAT, bo ma ona własne zasady.
Co zrobić, gdy urząd sam poprawi deklarację?
Przy błędzie rachunkowym lub oczywistej omyłce urząd może poprawić deklarację, jeśli zmiana nie przekracza 10 000 zł. Dawniej limit wynosił 5000 zł (art. 274 § 1 pkt 1). Dostaniesz informację o przyczynie i skutkach korekty, a sprzeciw możesz wnieść w ciągu 14 dni od jej doręczenia. Sprzeciw anuluje korektę (art. 274 § 2 i 3). Porównaj więc wyliczenie z dokumentami od razu po otrzymaniu pisma.
Co zmieniło się w kontaktach z urzędem?
- Pełnomocnictwo ogólne: każdy pełnomocnik może sam zawiadomić o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu (art. 138d § 5a).
- Osoba niebędąca stroną: wezwana do wyjaśnień lub dokumentów może działać przez pełnomocnika (art. 138a § 6).
- Przesłuchanie na odległość: jest możliwe, jeśli organ ma odpowiednie środki techniczne, a przesłuchanie można też nagrać (art. 199b).
- Sprostowanie decyzji: przy odmowie uzupełnienia lub sprostowania przepis nie przewiduje już zażalenia, a termin na odwołanie albo skargę biegnie od doręczenia tego postanowienia (art. 213 § 5). Do spraw niezakończonych ostatecznie przed 1 października 2026 r. stosuje się dawny przepis (art. 28 ustawy zmieniającej).
- Schematy podatkowe: zgłoszeniem objęte są już tylko uzgodnienia transgraniczne (art. 86a § 2 pkt 13).
Sprawdź datę. Część skutków zależy od dnia złożenia pisma, a nie od dnia wydania decyzji. Dotyczy to na przykład korekty złożonej przed 1 października 2026 r. oraz milczącego załatwienia wniosku o umorzenie.
Kiedy nowe przepisy nie rozwiążą problemu?
Umorzenie i raty dotyczą podatków. Jeśli firma ma też długi wobec banków, leasingodawców, ZUS i dostawców, ulga w jednym urzędzie może nie przywrócić płynności. Wtedy warto policzyć postępowanie o zatwierdzenie układu. Od obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego egzekucje z majątku firmy ulegają zawieszeniu z mocy prawa (art. 226e w związku z art. 312 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu masz cztery miesiące, bo inaczej skutki obwieszczenia wygasają (art. 226g).
Masz zaległość albo czekasz na decyzję urzędu? Prześlij kwoty i ostatnie pisma. Na bezpłatnej rozmowie sprawdzimy, który z nowych przepisów da się wykorzystać w Twojej sprawie i od czego zacząć.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Tak. Art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pozwala organowi na wniosek umorzyć w całości albo w części także podatek. Trzeba wykazać ważny interes podatnika albo interes publiczny, a decyzja pozostaje uznaniowa.
Nie, gdy nadpłata wynika z deklaracji skorygowanej po terminie jej złożenia. Postępowanie zaczyna się w dniu złożenia korekty (art. 75 § 2 i art. 165 § 8a). Korekty złożone przed 1 października 2026 r. rozlicza się według dawnych przepisów.
Gdy wynika z niej nadpłata większa niż 10 000 zł. Uzasadnienie składa się na piśmie razem z korektą (art. 81 § 2b Ordynacji podatkowej).
Nie. Art. 67a § 1 pkt 1 i 2 pozostał bez zmian. Nowa jest kolejność księgowania: wpłaty zalicza się na ratę o najwcześniejszym terminie płatności (art. 62 § 3).
Bliska rodzina wskazana w art. 62b § 1 pkt 1 oraz właściciel przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego (pkt 2). Inny podmiot może zapłacić wtedy, gdy wysokość podatku nie przekracza 5000 zł (pkt 3).
Tylko w ograniczonym zakresie. Przy roku podatkowym równym kalendarzowemu od 1 stycznia 2027 r. dotyczy to wniosku o umorzenie zaległości, odsetek lub opłaty prolongacyjnej, po 60 dniach, gdy kwota nie przekracza minimalnego wynagrodzenia w roku podatkowym. Wezwanie urzędu przed upływem terminu wyłącza ten skutek (art. 67a § 3 do 5).
Długi firmy wymykają się spod kontroli?
Na pierwszej, bezpłatnej rozmowie sprawdzimy, czy wystarczy rozmowa z bankiem, czy lepszy będzie układ z wierzycielami.