1. Sytuacja wyjściowa — długi, bezrobocie i brak środków na prawnika
Pan Krzysztof (imię zmienione), 52 lata, mieszkaniec Białegostoku. Przez 20 lat pracował jako kierowca ciężarowy. W 2023 roku stracił pracę — firma transportowa, w której był zatrudniony, ograniczyła działalność i zwolniła 30% załogi.
Problem polegał na tym, że Pan Krzysztof przez lata zaciągał pożyczki pozabankowe — najpierw na remont mieszkania, potem na spłatę wcześniejszych pożyczek, potem na bieżące wydatki po utracie pracy. Klasyczna spirala zadłużenia.
Na dzień zgłoszenia się po pomoc zobowiązania Pana Krzysztofa wynosiły 180 000 zł wobec 5 wierzycieli:
- Firma pożyczkowa nr 1 — 65 000 zł (kapitał 30 000 zł + odsetki + koszty windykacji)
- Firma pożyczkowa nr 2 — 48 000 zł
- Bank (karta kredytowa) — 32 000 zł
- Firma pożyczkowa nr 3 — 22 000 zł
- Operator telekomunikacyjny — 13 000 zł (nieopłacone faktury + kary umowne)
Sytuacja finansowa Pana Krzysztofa:
Matematyka bezlitosna
Przy potrąceniu 370 zł/mies. spłata 180 000 zł trwałaby ponad 40 lat. Pan Krzysztof miał 52 lata. Nie dożyłby końca spłaty. Bez interwencji prawnej dług towarzyszyłby mu do końca życia — i prawdopodobnie zostałby odziedziczony przez rodzinę (o ile nie odrzuciliby spadku).
2. Problem: nie stać na prawnika, a sprawa jest skomplikowana
Pan Krzysztof wiedział o upadłości konsumenckiej — słyszał o niej w mediach. Problem polegał na tym, że nie stać go było na prawnika. Kancelarie w Białymstoku pobierają za prowadzenie sprawy o upadłość konsumencką od 3 000 do 8 000 zł. Przy dochodzie 900 zł miesięcznie to kwota niemożliwa do zapłacenia.
Jednocześnie sprawa Pana Krzysztofa nie była trywialna:
Na szczęście przepisy przewidują rozwiązanie na taką sytuację: pełnomocnik z urzędu (art. 117 KPC).
3. Wniosek o pełnomocnika z urzędu — procedura
Pan Krzysztof złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do Sądu Rejonowego w Białymstoku, VIII Wydział Gospodarczy (ul. Mickiewicza 103). Wniosek zawierał:
- Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania — na formularzu urzędowym. Dochód: 900 zł z MOPS, brak majątku, brak oszczędności.
- Uzasadnienie potrzeby udziału pełnomocnika — wskazanie na złożoność sprawy (wielu wierzycieli, ryzyko oceny „rażącego niedbalstwa", skomplikowana historia zadłużenia).
- Wskazanie konkretnego radcy prawnego — Pan Krzysztof skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 1173 § 1 KPC i wskazał radcę prawnego, który wcześniej udzielił mu bezpłatnej porady w ramach punktu nieodpłatnej pomocy prawnej.
Czy można wskazać konkretnego prawnika?
Tak. Art. 1173 § 1 KPC stanowi, że strona może wskazać pełnomocnika z urzędu. Sąd przesyła wniosek do Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) lub Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA), która w miarę możliwości wyznaczy wskazanego prawnika. Nie ma gwarancji, ale izby zazwyczaj uwzględniają takie prośby, jeśli wskazany prawnik wyrazi zgodę.
4. Rozpoznanie wniosku przez sąd
Sąd rozpoznał wniosek w ciągu 3 tygodni. Decyzja: pozytywna. Sąd uznał, że:
Sąd przekazał sprawę do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Białymstoku, która wyznaczyła wskazanego przez Pana Krzysztofa radcę prawnego. Cały proces — od złożenia wniosku do wyznaczenia pełnomocnika — trwał 5 tygodni.
5. Przygotowanie i złożenie wniosku o upadłość
Wyznaczony pełnomocnik z urzędu przygotował wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Kluczowe elementy strategii:
Wniosek złożono do Sądu Rejonowego w Białymstoku, VIII Wydział Gospodarczy. Sąd ogłosił upadłość w ciągu 4 tygodni od złożenia wniosku.
6. Plan spłaty — 12 miesięcy
Po ogłoszeniu upadłości i krótkim postępowaniu (brak majątku = brak fazy likwidacyjnej) sąd przystąpił do ustalenia planu spłaty. Pełnomocnik z urzędu argumentował za możliwie krótkim planem spłaty:
Dłużnik nie doprowadził do niewypłacalności umyślnie. Zaciąganie kolejnych pożyczek wynikało z desperacji po utracie pracy i depresji, nie z celowego dążenia do pokrzywdzenia wierzycieli. Okoliczności te uzasadniają plan spłaty w minimalnym wymiarze.
Sąd ustalił plan spłaty na 12 miesięcy z ratą 200 zł/mies. Łączna kwota do spłaty: 2 400 zł. Po terminowym wykonaniu planu — umorzenie pozostałych 177 600 zł.
Efekt: 180 000 zł oddłużenia za 2 400 zł
Pan Krzysztof zapłaci niecałe 1,3% zadłużenia. Pozostałe 177 600 zł zostanie umorzone. Pełnomocnik z urzędu nie kosztował go ani złotówki — wynagrodzenie pokrył Skarb Państwa. Łączny koszt uzyskania wolności od długów: 2 400 zł rozłożone na 12 rat po 200 zł.
7. Rola pełnomocnika z urzędu — co zmienił?
Czy Pan Krzysztof mógłby złożyć wniosek samodzielnie? Teoretycznie tak. Ale pełnomocnik z urzędu zmienił trzy kluczowe rzeczy:
12 vs. 84 miesiące — różnica, którą zrobił pełnomocnik
Gdyby sąd uznał „rażące niedbalstwo", plan spłaty mógłby wynosić nawet 84 miesiące (7 lat) z ratą 200 zł, co dawałoby łączną spłatę 16 800 zł. Dzięki pełnomocnikowi Pan Krzysztof zapłaci 2 400 zł zamiast potencjalnych 16 800 zł — i będzie wolny od długów o 6 lat wcześniej.
8. Sytuacja dzisiaj
Na marzec 2026 Pan Krzysztof spłacił 8 z 12 rat planu spłaty. Wszystkie terminowo. Pozostały 4 raty — do lipca 2026 r. Po tej dacie sąd wyda postanowienie o umorzeniu pozostałych zobowiązań.
Pan Krzysztof znalazł pracę — zatrudnił się jako magazynier w firmie logistycznej w Białymstoku. Zarabia 4 200 zł brutto (ok. 3 100 zł netto). Po zakończeniu planu spłaty zamierza odkładać na przyszłość — pierwszy raz od lat.
Wnioski z tej sprawy
Nie stać Cię na prawnika? Możesz uzyskać pełnomocnika z urzędu.
Skontaktuj się z nami — pomożemy Ci przygotować wniosek o pełnomocnika z urzędu lub ocenimy Twoją sytuację na bezpłatnej konsultacji. Biuro w Białymstoku: ul. Pułaskiego 33.
+48 573 580 873