Restrukturyzacja Gospodarstwa Rolnego — Ochrona Ziemi, Majątku i Dorobku Życia
Prowadzisz gospodarstwo rolne i nie możesz spłacić kredytów, leasingu lub zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego? Komornik grozi licytacją ziemi? Restrukturyzacja pozwala wstrzymać egzekucję, zachować gospodarstwo i spłacić długi na nowych warunkach — bez upadłości i bez utraty dorobku pokoleń. Kancelaria Szałański i Partnerzy od 23 lat prowadzi sprawy rolników z całej Polski — od Podlasia po Wielkopolskę, od Mazowsza po Dolny Śląsk.
Dlaczego restrukturyzacja jest kluczowa dla gospodarstw rolnych?
Rolnictwo zajmuje szczególną pozycję w polskiej gospodarce — generuje ponad 3% PKB, a grunty rolne stanowią połowę powierzchni kraju. Ale gospodarstwo rolne to nie tylko przedsiębiorstwo. To dom rodzinny, dorobek pokoleń, miejsca pracy dla rodziny i sąsiadów. Utrata gospodarstwa oznacza utratę wszystkiego — w odróżnieniu od likwidacji spółki z o.o., gdzie wspólnicy tracą udziały, ale nie dach nad głową.
Przyczyny zadłużenia gospodarstw rolnych są często niezależne od rolnika: susze i powodzie, gwałtowne spadki cen skupu, rosnące koszty nawozów i paliwa, niestabilne kontrakty z odbiorcami, a także niesprawiedliwe warunki kredytów w bankach spółdzielczych. Do tego dochodzą zaległości w ZUS, KRUS i Urzędzie Skarbowym, które narastają z odsetkami.
NOWOŚĆ 2025 — Wniosek do KOWR wstrzymuje egzekucję
Nowelizacja z 19 sierpnia 2025 roku
Ustawodawca wprowadził nową ścieżkę ratunkową dla zadłużonych rolników. Złożenie wniosku do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) daje dodatkowe narzędzia ochrony:
- Automatyczne wstrzymanie egzekucji — od dnia złożenia wniosku komornik musi wstrzymać wszystkie czynności egzekucyjne wobec majątku rolnika
- KOWR może przejąć gospodarstwo za spłatę długu — KOWR spłaca wierzycieli ze środków publicznych, a rolnik nie traci dachu nad głową
- Rolnik kontynuuje działalność — gospodarstwo przechodzi na własność KOWR, ale rolnik prowadzi je dalej na zasadzie dzierżawy wieloletniej
- Prawo pierwokupu — po ustabilizowaniu sytuacji finansowej rolnik ma prawo odkupić gospodarstwo z powrotem
Szczegóły nowych przepisów opisaliśmy w artykule: Restrukturyzacja zadłużenia rolników 2025 — nowe przepisy KOWR
Wniosek do KOWR to alternatywa dla restrukturyzacji sądowej — ale nie zawsze lepsza. W wielu przypadkach postępowanie o zatwierdzenie układu pozwala zachować własność ziemi i jednocześnie zredukować zadłużenie nawet o 40-65%. Doradca restrukturyzacyjny pomoże wybrać optymalną ścieżkę dla Twojego gospodarstwa.
Korzyści restrukturyzacji gospodarstwa rolnego
Wstrzymanie WSZYSTKICH egzekucji
Egzekucje komornicze i administracyjne (ZUS, US, KRUS) zostają automatycznie zawieszone od dnia obwieszczenia w KRZ. Nowe egzekucje nie mogą być wszczynane.
Ochrona ziemi, budynków i maszyn
Cały majątek gospodarstwa — grunty, budynki, ciągniki, kombajny — pozostaje w Twoich rękach. Komornik nie może prowadzić licytacji.
Redukcja zadłużenia 40-65%
W układzie z wierzycielami możliwe jest umorzenie znacznej części długu, w tym odsetek, kar umownych i części kapitału. Średnia redukcja w naszych sprawach to 52%.
Raty na 15 lat, dopasowane do sezonu
Spłaty dostosowane do cyklu produkcyjnego — wyższe po żniwach i sprzedaży plonów, niższe zimą. Raty mogą być rozłożone nawet na 180 miesięcy.
Zakaz wypowiadania kluczowych umów
Leasing, kredyty, dzierżawa gruntów, umowy z odbiorcami — wszystkie kluczowe umowy są chronione przed wypowiedzeniem w trakcie restrukturyzacji.
Zachowanie zarządu nad gospodarstwem
W postępowaniu o zatwierdzenie układu nie ma syndyka. Ty decydujesz o produkcji, inwestycjach i codziennym zarządzaniu. Nadzorca tylko kontroluje zgodność z postępowaniem.
Kontynuacja produkcji rolnej
Siejesz, zbierasz, sprzedajesz jak dotychczas. Restrukturyzacja nie przerywa cyklu produkcyjnego. Dotacje i dopłaty unijne nadal przysługują.
Jeden proces zamiast wielu spraw
Zamiast walczyć z 10 wierzycielami osobno — bank, ZUS, US, dostawcy, leasing — wszystkie długi objęte jednym układem. Jeden adwokat, jeden plan, jedno rozwiązanie.
4 rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych dla rolników
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery rodzaje postępowań. Wybór zależy od skali zadłużenia, liczby wierzycieli i stopnia zagrożenia. Dla większości rolników z Podlasia rekomendujemy postępowanie o zatwierdzenie układu — najszybsze, najtańsze i pozwalające zachować pełną kontrolę nad gospodarstwem.
| Cecha | Zatwierdzenie układu | Przyspieszone układowe | Postępowanie układowe | Sanacja |
|---|---|---|---|---|
| Czas trwania | 3-4 miesiące | 6-8 miesięcy | 8-12 miesięcy | 12-18 miesięcy |
| Kontrola rolnika | Pełna — rolnik zarządza | Pełna — rolnik zarządza | Ograniczona | Zarządca przejmuje |
| Wstrzymanie egzekucji | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Wierzytelności sporne | Do 15% sumy | Do 15% sumy | Bez limitu | Bez limitu |
| Rola sądu | Tylko zatwierdzenie | Otwarcie + zatwierdzenie | Pełna kontrola | Pełna kontrola |
| Dyskrecja | Wysoka — bez dopisku | Średnia | Niska | Niska |
| Dla kogo najlepsze | Większość rolników | Proste sprawy | Złożone sprawy, wielu spornych wierzycieli | Krytyczna sytuacja, potrzeba głębokiej naprawy |
Postępowanie o zatwierdzenie układu — najczęstszy wybór
To najszybsza forma restrukturyzacji. Rolnik zachowuje pełną kontrolę nad gospodarstwem, negocjuje z wierzycielami pod nadzorem licencjonowanego doradcy restrukturyzacyjnego, a sąd jedynie zatwierdza gotowy układ. Cały proces trwa 3-4 miesiące. Firma nie musi dodawać dopisku "w restrukturyzacji" do nazwy — kontrahenci nie muszą się o tym dowiedzieć.
Sanacja — dla sytuacji krytycznych
Gdy gospodarstwo wymaga głębokiej restrukturyzacji (np. zmiana profilu produkcji, sprzedaż części aktywów, renegocjacja wszystkich umów), sąd może otworzyć postępowanie sanacyjne. Zarządca przejmuje kontrolę, ale zyskujemy najszerszy zakres ochrony — włącznie z możliwością odstąpienia od niekorzystnych umów.
Jak przebiega restrukturyzacja gospodarstwa rolnego — 5 kroków
Zamów bezpłatną konsultację
Porozmawiaj z najlepszym praktykiem od restrukturyzacji i upadłości.
Analizujemy Twoją sytuację: skalę zadłużenia, strukturę wierzycieli, wartość majątku, możliwości produkcyjne. Oceniamy, czy restrukturyzacja jest możliwa i jaka ścieżka będzie optymalna.
Diagnoza i wybór postępowania
Wspólnie decydujemy: restrukturyzacja sądowa, wniosek do KOWR czy ugoda pozasądowa. Przygotowujemy dokumentację i propozycje układowe dopasowane do cyklu produkcyjnego.
Otwarcie postępowania
Od dnia obwieszczenia w KRZ wszystkie egzekucje zostają wstrzymane. Komornik musi zaprzestać działań. Ty odzyskujesz spokój i możliwość normalnej pracy.
Negocjacje z wierzycielami
Przedstawiamy wierzycielom propozycje układowe: redukcja długu, rozłożenie na raty, umorzenie odsetek. Negocjujemy indywidualnie z każdym wierzycielem — bankiem, ZUS, US, dostawcami.
Zatwierdzenie układu
Sąd zatwierdza układ zaakceptowany przez większość wierzycieli. Nowe warunki spłaty wiążą WSZYSTKICH wierzycieli — również tych, którzy głosowali przeciw. Gospodarstwo jest bezpieczne.
Restrukturyzacja gospodarstwa a ZUS i Urząd Skarbowy
Wielu rolników obawia się, że restrukturyzacja nie obejmuje zobowiązań publicznoprawnych. To nieprawda. Zobowiązania wobec ZUS, KRUS i Urzędu Skarbowego mogą być objęte układem z wierzycielami na równych zasadach.
- Egzekucja administracyjna zostaje wstrzymana — naczelnik urzędu skarbowego i ZUS/KRUS nie mogą prowadzić egzekucji od dnia otwarcia postępowania
- Rozłożenie zaległości na raty — zobowiązania podatkowe i składkowe można rozłożyć na raty w ramach układu
- Odroczenie terminu spłaty — możliwe jest przesunięcie pierwszej raty nawet o 12 miesięcy (okres karencji)
- Odsetki przestają biec — od dnia otwarcia postępowania nie naliczają się odsetki za zwłokę od zobowiązań objętych układem
Zaległości w ZUS i US to jedna z najczęstszych przyczyn narastania zadłużenia rolników. Odsetki podatkowe potrafią w ciągu kilku lat podwoić kwotę główną. Restrukturyzacja zatrzymuje ten mechanizm i pozwala spłacać tylko realną kwotę na nowych warunkach.
Komentarz mec. Mariusza Szałańskiego
W mojej 23-letniej praktyce prowadzę sprawy rolników z całej Polski — od Podlasia przez Mazowsze po Wielkopolskę i całej Polski. Wiem, że dla rolnika gospodarstwo to nie tylko firma — to dom, tradycja, sens życia. Dlatego zawsze szukam rozwiązania, które pozwoli zachować ziemię i kontynuować produkcję. Nowelizacja z 2025 roku daje nam nowe narzędzia — ale trzeba działać szybko, zanim komornik zdąży zająć majątek. Każdy tydzień zwłoki to tydzień, w którym narastają odsetki i kurczą się opcje.
Opinie rolników — klienci z całej Polski
Miałem 420 tysięcy długu i komornika na koncie. Pan Szałański wstrzymał egzekucję w 5 dni. Gospodarstwo uratowane, układ z bankiem na 10 lat.
Inne kancelarie proponowały upadłość. Mecenas Szałański znalazł drogę przez restrukturyzację. Ziemia została w rodzinie.
Polecam każdemu rolnikowi z Podlasia. Konkretnie, bez lania wody, z planem od pierwszego spotkania.
FAQ — Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego
Tak. Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne jest traktowany jako przedsiębiorca w rozumieniu Prawa restrukturyzacyjnego, o ile prowadzi działalność rolniczą na odpowiednią skalę. Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego ma specyficzny charakter — odzwierciedla cykliczność dochodów, sezonowość prac, znaczenie ziemi jako majątku rodzinnego.
Rolnik może wybrać spośród czterech procedur restrukturyzacyjnych:
- PZU — Postępowanie o Zatwierdzenie Układu (3–4 miesiące, najszybsze, najmniej formalności) — dla większości rolników najlepsza opcja
- PPU — Przyspieszone Postępowanie Układowe (6–8 miesięcy, sądowe) — gdy potrzebna pełniejsza ochrona
- PU — Postępowanie Układowe (8–12 miesięcy) — gdy część wierzytelności jest sporna
- Sanacja (12–24 miesiące) — najgłębsza restrukturyzacja
Dodatkowo od 19 sierpnia 2025 r. obowiązuje nowa ścieżka — wniosek do KOWR (Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa). To alternatywa dla rolników, którzy nie chcą iść do sądu.
📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja zadłużenia rolników w 2025 r. — kompletny przewodnik · Case study: rolnik z okolic Białegostoku
Tak — to najważniejsza praktyczna korzyść dla rolnika. Od dnia obwieszczenia o otwarciu postępowania (lub ustalenia dnia układowego w PZU) w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) wszelkie egzekucje zostają automatycznie wstrzymane. Dotyczy to zarówno egzekucji komorniczej, jak i administracyjnej (KRUS, US, ZUS).
Komornik nie może po obwieszczeniu w KRZ:
- Prowadzić licytacji ziemi rolnej — nawet z wyznaczonym terminem
- Zajmować budynków gospodarskich, obór, stodół, magazynów
- Licytować maszyn rolniczych (ciągniki, kombajny, opryskiwacze, pługi)
- Zajmować inwentarza żywego (krowy, świnie, drób)
- Zajmować rachunków bankowych i wpływających na nie dotacji
- Wszczynać nowych postępowań egzekucyjnych
Dodatkowo: od 2025 r. złożenie wniosku do KOWR też wstrzymuje egzekucję — i to jeszcze przed otwarciem postępowania sądowego. To rozwiązanie awaryjne dla rolników, których majątek jest w bezpośrednim zagrożeniu licytacją.
📖 Czytaj więcej: PZU a wstrzymanie licytacji komorniczej · Komornik zajął konto — co robić?
Bardzo szybko — zwykle 3–7 dni od pierwszego kontaktu z kancelarią. W nadzwyczajnych przypadkach (wyznaczony termin licytacji ziemi za kilka dni) cała procedura w 48–72 godziny.
Robimy to przez otwarcie Postępowania o Zatwierdzenie Układu (PZU). Krok po kroku:
- Dzień 1–2: Bezpłatna konsultacja telefoniczna lub w biurze. Analiza dokumentów (faktury, umowy kredytowe, decyzje administracyjne, postanowienia komornicze, wezwania do zapłaty)
- Dzień 2–3: Zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym (nadzorcą układu)
- Dzień 3–5: Sporządzenie spisu wierzytelności (wszystkie banki, ARiMR, KRUS, US, kontrahenci, leasing) i propozycji układowych
- Dzień 5–7: Obwieszczenie w KRZ o ustaleniu dnia układowego — od tego momentu ochrona jest aktywna z mocy prawa
- Tego samego dnia: Wysłanie komornikowi pisma wstrzymującego postępowanie egzekucyjne. Komornik zwalnia zajęcia rachunków bankowych w 1–3 dni roboczych, terminy licytacji są odwoływane
Co przyspiesza procedurę? Komplet dokumentów przy pierwszej rozmowie: ostatnie 2 lata sprawozdań finansowych (lub PIT-y), umowy kredytowe, postanowienia komornicze, wezwania do zapłaty, dokumentacja gruntów (księga wieczysta), wykaz maszyn i inwentarza. Im więcej masz przygotowane, tym szybciej możemy uruchomić procedurę.
Praktyczna wskazówka: jeśli komornik wyznaczył już termin licytacji, zadzwoń od razu — mec. Szałański uruchamia procedurę awaryjną. Każdy dzień zwłoki to ryzyko utraty ziemi za ułamek wartości.
📞 Telefon: +48 573 580 873 · 💬 WhatsApp
📖 Czytaj więcej: PZU a licytacja komornicza — przewodnik · PZU krok po kroku · Moratorium na egzekucje
Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca — telefonicznie, online lub osobiście w biurze w Białymstoku (ul. Pułaskiego 33) lub Warszawie (ul. Piękna 24/26A). Dla rolników z całej Polski organizujemy też dojazd do gospodarstwa przy większych sprawach.
Koszt postępowania zależy od:
- Skali zadłużenia — zarówno wobec banków spółdzielczych, ARiMR, KRUS, jak i kontrahentów prywatnych
- Złożoności sprawy — liczba wierzycieli, struktura zabezpieczeń (hipoteki na ziemi, zastawy)
- Wybranego trybu — PZU jest tańsze niż PPU/PU/sanacja
Dla rolnika składają się na to: jednorazowe wynagrodzenie za sporządzenie wniosku i dokumentacji oraz miesięczne wynagrodzenie nadzorcy w trakcie postępowania. Opłata sądowa od wniosku wynosi 1 000 zł.
Co ważne: ARiMR oferuje programy dopłat do oprocentowania kredytów restrukturyzacyjnych — to istotne źródło współfinansowania całego procesu. Dokładną wycenę przedstawiamy przed podpisaniem umowy, bez ukrytych kosztów.
📖 Czytaj więcej: Ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny? · Jak wybrać doradcę — 7 kryteriów
Kredyty w ARiMR i bankach spółdzielczych mogą być objęte układem z wierzycielami — na zasadach analogicznych do innych zobowiązań. W ramach restrukturyzacji można uzyskać:
- Rozłożenie spłaty na raty dostosowane do cyklu produkcyjnego — wyższe raty po żniwach lub po sprzedaży zwierząt, niższe poza sezonem
- Redukcję zadłużenia — w praktyce 40–65% kapitału w realnych przypadkach
- Umorzenie odsetek karnych i kosztów windykacji
- Wydłużenie okresu spłaty nawet do 8 lat (96 miesięcy w sanacji)
Banki spółdzielcze mają specyficzną pozycję — to instytucje lokalne, których zarządy często osobiście znają rolników. W praktyce są bardziej skłonne do negocjacji niż duże banki komercyjne i akceptują rozsądne propozycje, bo wiedzą, że alternatywa (licytacja gospodarstwa za 30–40% wartości) jest niekorzystna dla obu stron.
ARiMR jest specyficznym wierzycielem — może obejmować zarówno kredyty bezpośrednie (np. dla młodych rolników), jak i poręczenia. Co ważne: ARiMR oferuje programy dopłat do oprocentowania kredytów restrukturyzacyjnych — czyli pomaga rolnikom finansować nowe zobowiązania powstałe po restrukturyzacji.
📖 Czytaj więcej: Kredyt po restrukturyzacji — czy banki dadzą nowe finansowanie? · Restrukturyzacja zadłużenia rolników 2025
Tak, w pełni — to fundamentalna zasada restrukturyzacji. W PZU i PPU rolnik zachowuje pełny zarząd nad gospodarstwem:
- Siejesz, zbierasz, sprzedajesz jak dotychczas — nikt nie ingeruje w decyzje agronomiczne
- Hodujesz zwierzęta, sprzedajesz mleko, mięso, jaja
- Korzystasz z dotacji i dopłat unijnych — dopłaty bezpośrednie, ONW, rolnośrodowiskowe — wszystkie dalej Ci przysługują
- Zatrudniasz pracowników sezonowych — bez ograniczeń
- Korzystasz z maszyn w leasingu — finansujący nie może wypowiedzieć umowy z powodu starych długów
Nie ma syndyka — nadzorca układu jedynie kontroluje zgodność z postępowaniem (czy nie wyprzedajesz majątku poniżej wartości, czy płacisz bieżące faktury), ale nie ingeruje w codzienne zarządzanie.
Wyjątek: w sanacji zarząd nad gospodarstwem przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Ale przy poparciu wierzycieli można wskazać konkretną osobę — w praktyce rolnicy często wybierają tego samego doradcę restrukturyzacyjnego, z którym współpracowali wcześniej.
📖 Czytaj więcej: PZU a wypowiedzenie umów — ochrona dłużnika
To dwie odrębne ścieżki dla zadłużonych rolników, każda o innej logice. Wybór między nimi jest jedną z kluczowych decyzji strategicznych — różnice znacząco wpływają na finalny wynik.
Wniosek do KOWR (nowa ścieżka z nowelizacji z 19 sierpnia 2025 r.):
- KOWR (Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa) przejmuje gospodarstwo za spłatę długu
- Rolnik kontynuuje działalność na zasadzie dzierżawy wieloletniej z prawem pierwokupu
- Forma „wyjścia z długów" bez utraty prawa do uprawiania ziemi
- Wstrzymanie egzekucji następuje już z chwilą złożenia wniosku
- Procedura administracyjna — bez sądu
Restrukturyzacja sądowa (PZU, PPU, PU, sanacja):
- Rolnik zachowuje pełną własność ziemi
- Negocjuje nowe warunki spłaty z wierzycielami (redukcja długu, raty, odroczenie)
- Ochrona przed egzekucją od dnia obwieszczenia w KRZ
- Procedura sądowa lub pozasądowa (PZU)
- Po wykonaniu układu długi wygasają — rolnik wychodzi „na czysto"
Co wybrać? Doradca restrukturyzacyjny oceni indywidualną sytuację: poziom zadłużenia, wartość ziemi, realne możliwości spłaty, plany dziedziczenia. Dla większości rolników zachowanie własności (czyli restrukturyzacja sądowa) jest korzystniejsze.
📖 Czytaj więcej: Restrukturyzacja zadłużenia rolników w 2025 — KOWR vs sąd · Case study: rolnik Warszawa · Kraków
Bezpłatna konsultacja — Restrukturyzacja Gospodarstwa Rolnego
Działamy na terenie całego kraju. Biura w Białymstoku (ul. Pułaskiego 33) i Warszawie (ul. Piękna 24/26A). Odpowiadamy do 24 godzin. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca.