Postępowanie sanacyjne

Sanację wybieramy, gdy firma wymaga głębokich zmian operacyjnych, których nie da się przeprowadzić w PZU. PZU rozwiązuje problem zadłużenia (umorzenie, raty), ale zostawia firmę z tymi samymi nierentownymi umowami i strukturą kosztów. Sanacja idzie głębiej — pozwala przebudować przedsiębiorstwo od podstaw.

Sanacja jest właściwym wyborem, gdy:

• Firma ma nierentowne umowy długoterminowe (najmu, leasingu, dostaw), które należy wypowiedzieć
• Konieczna jest redukcja zatrudnienia w skali większej niż dopuszcza Kodeks pracy
• Trzeba sprzedać znaczną część majątku (nieruchomości, maszyny, zapasy)
• Wierzyciele nie zgodzą się na PZU — sanacja daje silniejszą pozycję negocjacyjną
• Firma potrzebuje 12-24 miesięcy ochrony przed egzekucjami (PZU oferuje krótszą ochronę)

Cena: w sanacji zarząd przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Dotychczasowy zarząd traci kontrolę operacyjną na czas postępowania. To trade-off: utrata sterów w zamian za szerokie narzędzia naprawcze.

📖 Czytaj więcej: PZU — porównanie · Restrukturyzacja firmy — wszystkie tryby · Restrukturyzacja czy upadłość?

Tak — w sanacji zarząd nad firmą przejmuje zarządca (doradca restrukturyzacyjny wyznaczony przez sąd). To najpoważniejsza różnica w porównaniu do PZU/PPU/PU, gdzie dłużnik zachowuje pełnię władzy.

Co to oznacza praktycznie:

• Zarządca podejmuje decyzje operacyjne — kupno, sprzedaż, zatrudnianie, wypowiadanie umów
• Dotychczasowy zarząd współpracuje jako doradca — zna firmę, klientów, technologię
• Wszystkie czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają zgody sędziego-komisarza
• Czas trwania: 12-24 miesiące, do zatwierdzenia układu

Mimo utraty kontroli operacyjnej, sanacja ma kluczową zaletę dla zarządu: chroni przed osobistą odpowiedzialnością z art. 299 KSH. Otwarcie sanacji w terminie 30 dni od niewypłacalności jest równorzędną z upadłością przesłanką uwalniającą zarząd. Prywatny majątek (dom, oszczędności) pozostaje chroniony.

W praktyce: przy poparciu wierzycieli reprezentujących 30% sumy wierzytelności dłużnik może wskazać konkretną osobę jako zarządcę — często dotychczasowego doradcę kancelarii prowadzącej sprawę. To zachowuje ciągłość strategii.

📖 Czytaj więcej: Ochrona zarządu — pełna usługa · Art. 299 KSH w sanacji

Standardowo 12–24 miesiące od otwarcia postępowania do zatwierdzenia układu przez sąd. To znacznie dłużej niż PZU (3–4 miesiące) — ale dłuższy czas to nie wada, lecz cecha.

Dlaczego sanacja trwa tak długo:

• Sąd musi otworzyć postępowanie i wyznaczyć zarządcę (1–2 miesiące)
• Zarządca opracowuje plan restrukturyzacyjny i przeprowadza działania naprawcze (kilka miesięcy)
• Wypowiadane są nierentowne umowy długoterminowe (negocjacje, postępowania sądowe)
• Realizowana jest redukcja zatrudnienia z zachowaniem terminów ustawowych
• Sprzedawany jest zbędny majątek (poszukiwanie nabywców, wyceny, transakcje)
• Po wszystkich działaniach naprawczych — głosowanie wierzycieli i zatwierdzenie układu

Po zatwierdzeniu układu firma wykonuje go przez kolejne 5–8 lat. Maksymalny okres spłaty układu w sanacji to 96 miesięcy (8 lat).

Czas trwania sanacji zależy od skali problemów: średnia firma z 50 wierzycielami i kilkoma nierentownymi umowami zamknie się w 14–18 miesiącach; duże przedsiębiorstwo z setkami pracowników i złożoną strukturą — bliżej 24 miesięcy.

📖 Czytaj więcej: PZU vs sanacja — porównanie czasów

Tak — i to jedno z najważniejszych narzędzi sanacji, niedostępne w żadnej innej procedurze restrukturyzacyjnej. Za zgodą sędziego-komisarza można wypowiedzieć nawet te umowy, których normalnie nie da się rozwiązać.

Co można wypowiedzieć w sanacji:

• Długoterminowe umowy najmu (lokale, hale, magazyny) — nawet z 5–10-letnim okresem wypowiedzenia
• Umowy dzierżawy (grunty, urządzenia produkcyjne)
• Umowy leasingu sprzętu, którego firma już nie potrzebuje
• Umowy z dostawcami wiążące firmę nieopłacalnymi cenami
• Umowy zlecenia i o dzieło z kontrahentami
• Umowy o pracę — sanacja umożliwia redukcję zatrudnienia na zasadach zbliżonych do upadłości (krótsze terminy, niższe odprawy)

Mechanizm: zarządca składa do sędziego-komisarza wniosek z uzasadnieniem ekonomicznym. Sędzia ocenia, czy wypowiedzenie jest niezbędne dla powodzenia restrukturyzacji. Po zgodzie umowa wygasa z krótkim, ustawowym terminem — często 30 lub 60 dni.

To narzędzie ma kluczowe znaczenie dla firm uwiązanych w nierentownych zobowiązaniach z lat boomu — np. drogie wynajmy biurowe sprzed pandemii, leasingi maszyn nieprodukujących, długoterminowe kontrakty dostawcze przy spadających cenach.

📖 Czytaj więcej: Wypowiadanie umów w restrukturyzacji